नवी दिल्ली: तुम्ही भाड्याच्या घरात राहत असाल आणि तुमचे महिन्याचे भाडे ५०,००० रुपयांपेक्षा जास्त असेल, तर ही बातमी तुमच्यासाठी अत्यंत महत्त्वाची आहे. आयकर कायद्याच्या कलम १९४-आयबी (Section 194-IB) नुसार, अशा भाडेकरूंना घरमालकाला भाडे देण्यापूर्वी टीडीएस (TDS) कापून तो सरकारकडे जमा करणे बंधनकारक आहे. आर्थिक वर्ष संपत आले असून, ३१ मार्च ही या प्रक्रियेसाठी महत्त्वाची तारीख आहे.
अनेक पगारदार भाडेकरूंना असे वाटते की टीडीएस कापण्याची जबाबदारी फक्त व्यावसायिकांची किंवा मालकांची असते. मात्र, आयकर कायद्यानुसार, जर एखादी व्यक्ती (Individual) किंवा हिंदू अविभाजित कुटुंब (HUF) दरमहा ५०,००० रुपयांपेक्षा जास्त भाडे देत असेल, तर त्यांना 'स्त्रोतावर कर वजावट' म्हणजेच TDS कापावा लागतो.
जरी तुम्ही वर्षातील केवळ एका महिन्यासाठी ही मर्यादा ओलांडली असेल, तरीही हा नियम लागू होतो.
टीडीएस दर: २०२४ च्या अर्थसंकल्पात सरकारने मोठा बदल केला आहे. १ ऑक्टोबर २०२४ पासून हा दर ५ टक्क्यांवरून कमी करून २ टक्के करण्यात आला आहे.
पॅन कार्ड नसल्यास: जर तुमच्या घरमालकाने पॅन (PAN) दिला नसेल, तर मात्र हा दर थेट २० टक्क्यांपर्यंत जाऊ शकतो.
कधी कापायचा?: हा टीडीएस आर्थिक वर्षाच्या शेवटच्या महिन्यात (मार्च) किंवा घर रिकामे करत असल्यास शेवटच्या महिन्याच्या भाड्यातून कापला जाणे आवश्यक आहे.
कधी भरायचा?: मार्च २०२६ मध्ये कापलेला टीडीएस ३० एप्रिल २०२६ पर्यंत सरकारकडे जमा करणे आवश्यक आहे.
जर तुम्ही टीडीएस कापला नाही किंवा तो वेळेवर जमा केला नाही, तर तुम्हाला खालील दंडाला सामोरे जावे लागू शकते:
व्याज: टीडीएस न कापल्यास दरमहा १% आणि कापूनही जमा न केल्यास दरमहा १.५% व्याज.
विलंब शुल्क: टीडीएस रिटर्न भरण्यास उशीर झाल्यास प्रतिदिन २०० रुपये शुल्क.
दंड: कलम २७१एच अंतर्गत १ लाख रुपयांपर्यंत दंड होऊ शकतो.
क्लिअरटॅक्सचे संस्थापक अर्चित गुप्ता यांच्या मते, ही प्रक्रिया आता खूप सोपी झाली आहे. भाडेकरूंना यासाठी टॅक्स डिडक्शन अकाउंट नंबर (TAN) घेण्याची गरज नाही. ते थेट आयकर पोर्टलवर फॉर्म २६QC (Form 26QC) वापरून कर जमा करू शकतात.
आयकर ई-फायलिंग पोर्टलवर लॉग इन करा.
'e-File' टॅबवर जाऊन 'e-Pay Tax' निवडा.
'New Payment' वर क्लिक करून 'Form 26QC' निवडा.
स्वतःची माहिती, घरमालकाचा पॅन, पत्ता आणि भाड्याचा तपशील भरा.
ऑनलाइन पेमेंट पूर्ण करा आणि पावती जतन करा.
शेवटी, घरमालकाला फॉर्म १६सी (Form 16C) द्या, जेणेकरून त्यांना टॅक्स क्रेडिट घेता येईल.
