यूसीबींसाठी ऐतिहासिक पाऊल: NUCFDC कार्यान्वित, ३०० कोटींचे भांडवल उभारले

नवी दिल्ली: नागरी सहकारी बँकिंग क्षेत्रासाठी एक महत्वाचा पैलू ठरणाऱ्या निर्णयाअंतर्गत राष्ट्रीय नागरी सहकारी वित्त आणि विकास महामंडळ लिमिटेड (NUCFDC) ही छत्री संघटना (Umbrella Organisation – UO) आता अधिकृतपणे कार्यान्वित झाली आहे. किमान नियामक भांडवल म्हणून ३०० कोटी रुपयांची यशस्वी उभारणी पूर्ण झाल्यानंतर ही संस्था पूर्ण क्षमतेने कार्य करू लागली आहे.

ही महत्त्वाची माहिती केंद्रीय अर्थ राज्यमंत्री पंकज चौधरी यांनी नुकतीच लोकसभेत दिलेल्या लेखी उत्तरातून स्पष्ट केली आहे.

दशकभराची मागणी अखेर पूर्ण

नागरी सहकारी बँक (UCB) क्षेत्रातील भागधारक, संघटना व तज्ज्ञांकडून गेल्या अनेक वर्षांपासून एका केंद्रीकृत संस्थेची मागणी होत होती. यामागील उद्देश होता -

• तांत्रिक आधुनिकीकरण

• अनुपालन खर्चात घट

• सामायिक सेवा व जोखीम व्यवस्थापन

• सायबर सुरक्षा व डिजिटल बँकिंगचा विस्तार

या पार्श्वभूमीवर NUCFDC ची स्थापना करण्यात आली आहे.

रिझर्व्ह बँक शिफारसींनंतर पुढाकार

सुमारे दहा वर्षांपूर्वी रिझर्व्ह बँकेच्या तज्ज्ञ समित्यांनी UCB क्षेत्रासाठी एक केंद्रीय छत्री संघटना स्थापन करण्याची शिफारस केली होती. आता त्या शिफारसी प्रत्यक्षात उतरल्या असून, NUCFDC हे त्या दिशेने उचललेले निर्णायक पाऊल मानले जात आहे.

NUCFDC चे स्वरूप व नोंदणी

• नोंदणीकृत कार्यालय: नवी दिल्ली

• कॉर्पोरेट कार्यालय: मुंबई

• RBI नोंदणी: नॉन-बँकिंग वित्तीय कंपनी (NBFC)

• भूमिका:

  - निधी-आधारित सेवा

  - स्वयं-नियामक संस्था (Self-Regulatory Body)

  - प्रशासन, अनुपालन व जोखीम व्यवस्थापनासाठी मानके ठरवणे

कोणत्या सेवा दिल्या जाणार?

NUCFDC ने आधीच खालील सेवा सुरू केल्या आहेत:

• सायबर विमा योजना

• कायदेशीर सल्लागार सेवा

• जोखीम-आधारित अंतर्गत ऑडिट

लवकरच पुढील सेवा सुरू होणार आहेत:

• निधी सहाय्य योजना

• सामायिक तंत्रज्ञान प्लॅटफॉर्म

• कोअर बँकिंग सिस्टीम आधुनिकीकरण

• डिजिटल बँकिंग व सायबर सुरक्षा उपाय

लहान व मध्यम UCB साठी मोठा दिलासा

NUCFDC मुळे लहान आणि मध्यम नागरी सहकारी बँकांना:

• भांडवली खर्चात बचत

• प्रगत तंत्रज्ञानाचा कमी खर्चात वापर

• नियामक अनुपालन सुलभता

• जोखीम व्यवस्थापनात मदत

• डिजिटल सेवांचा विस्तार

याचा थेट फायदा लाखो ठेवीदार व लघुउद्योगांना होणार आहे.

आर्थिक समावेशनाला नवे बळ

तज्ज्ञांच्या मते, NUCFDC ही संस्था:

• स्थानिक समुदायांना सक्षम करेल

• सूक्ष्म व मध्यम उद्योगांना कर्जपुरवठा वाढवेल

• सहकारी बँकिंग क्षेत्र अधिक सक्षम व स्पर्धात्मक बनवेल

सरकारचा व्यापक दृष्टिकोन

NUCFDC चे कार्यान्वित होणे हे सहकारी बँकिंग क्षेत्राला भारताच्या आर्थिक व्यवस्थेचा मजबूत, समावेशक आणि तंत्रस्नेही घटक बनवण्याच्या सरकारच्या दीर्घकालीन दृष्टिकोनाचे प्रतीक आहे.