मुंबई: रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाने (RBI) व्यवहार खात्यांवरील मोठे बदल जाहीर करत कॅश क्रेडिट (CC) खात्यांवरील सर्व निर्बंध पूर्णपणे हटवले आहेत आणि चालू (Current) तसेच ओव्हरड्राफ्ट (OD) खात्यांच्या नियमांना सुलभ केले आहे. गुरुवारी प्रसिद्ध झालेल्या अद्ययावत मार्गदर्शक सूचनांनुसार हे सर्व बदल त्वरित प्रभावाने लागू होत आहेत.
रिझर्व्ह बँकेने स्पष्ट केले की कॅश क्रेडिट खाते हे ऑपरेशनलदृष्ट्या चालू किंवा ओव्हरड्राफ्ट खात्यांपेक्षा वेगळे असते. त्यामुळे ग्राहकांच्या गरजेनुसार बँकांना आता कोणत्याही निर्बंधांशिवाय कॅश क्रेडिट सुविधा उपलब्ध करून देता येणार आहे.
हे पाऊल उद्योगांकडून आलेल्या अभिप्रयानंतर उचलण्यात आले आहे.
कॅश क्रेडिट हे प्रामुख्याने वर्किंग कॅपिटल व्यवस्थापनासाठी वापरले जाणारे लवचिक, अल्पकालीन कर्ज असून MSME आणि व्यवसायांसाठी महत्त्वाचे असते.
कर्जदाराच्या एकूण बँक कर्जापैकी किमान 10% हिस्सेदारी असलेल्या बँकांना चालू आणि ओव्हरड्राफ्ट खाती चालवण्याची परवानगी दिली आहे.
यामुळे मोठ्या कर्जदारांना अधिक सुव्यवस्थित बँकिंग सुविधा आणि बँकांना ग्राहकांचे खाते व्यवस्थापन करण्यासाठी अधिक लवचिकता मिळेल.
रिझर्व्ह बँकेने पुन्हा अधोरेखित केले की खालील तीन प्रकारची खाती व्यवहार खाती (Transactional Accounts) म्हणून ओळखली जातात:
Current Account (चालू खाते)
Overdraft Account (ओव्हरड्राफ्ट)
Cash Credit Account (कॅश क्रेडिट)
नवीन नियमांच्या माध्यमातून सर्व व्यवहार खात्यांमध्ये समन्वय, कार्यक्षमता आणि ग्राहक अनुकूलता वाढवण्याचा प्रयत्न असल्याचे रिझर्व्ह बँकेने सांगितले.
हे सर्व बदल 1 ऑक्टोबर 2025 रोजी जारी केलेल्या मसुदा नियमांवरील उद्योग प्रतीसादाचे विश्लेषण केल्यानंतर करण्यात आले आहेत. बँकिंग क्षेत्र आणि व्यवसायांच्या बदलत्या गरजा लक्षात घेऊन हे सुधारित नियम लागू करण्यात आले आहेत.
कॅश क्रेडिट सुविधांची सहज उपलब्धता
चालू खाते उघडण्याची प्रक्रिया अधिक सोपी
व्यवहाराची लवचिकता वाढणार
खाते व्यवस्थापनात वाढलेला स्वातंत्र्य
कर्जदारांसोबत अधिक व्यवहारक्षम मॉडेल
एकसंध नियमांमुळे धोके कमी
रिझर्व्ह बँकेचे नवीन व्यवहार खाते नियम हे व्यवसाय सुलभीकरण, क्रेडिट प्रवाह वाढ आणि बँकिंग प्रणाली अधिक लवचिक करण्याच्या दृष्टीने महत्त्वाचे पाऊल मानले जात आहे. MSME, उद्योजक, तसेच मोठ्या कर्जदारांसाठी हे बदल मोठी दिलासा देणारे ठरणार आहेत.