संपत्ती संचय हा दीर्घकालीन आणि शिस्तबद्ध प्रवास आहे. सातत्यपूर्ण गुंतवणूक, जोखीम समजून घेणे आणि योग्य आर्थिक नियोजन यावरच भविष्यातील आर्थिक सुरक्षितता अवलंबून असते. जिथे आक्रमक गुंतवणूकदार शेअर्स, म्युच्युअल फंड्ससारख्या उच्च-जोखीम साधनांकडे वळतात, तिथे मोठा वर्ग अजूनही मुदत ठेवी (FD), पीपीएफ आणि सरकार समर्थित बचत योजनांवर विश्वास ठेवतो.
भारतीय गुंतवणूकदारांमध्ये एफडी हे आजही सर्वाधिक लोकप्रिय गुंतवणूक साधन आहे. हमी परतावा, भांडवल सुरक्षितता आणि निश्चित कालावधी ही त्याची प्रमुख वैशिष्ट्ये आहेत. मात्र, एफडीमध्ये गुंतवणूक करताना एक सामान्य पण महत्त्वाचा प्रश्न उभा राहतो —
१० लाख रुपये एकाच एफडीमध्ये गुंतवावेत की १ लाख रुपयांच्या १० एफडी कराव्यात?
तज्ञांच्या मते, जर सर्व एफडींवर व्याजदर आणि कालावधी समान असेल, तर परताव्यात कोणताही फरक पडत नाही.
गुंतवणूक: ₹10,00,000
कालावधी: 10 वर्षे
व्याजदर: 7% प्रतिवर्ष (चक्रवाढ)
एकूण व्याज: सुमारे ₹9.67 लाख
मॅच्युरिटी रक्कम: सुमारे ₹19.67 लाख
हीच रक्कम जर १ लाखांच्या १० एफडीमध्ये विभागली, तरीही एकूण मॅच्युरिटी कॉर्पस तोच राहतो.
म्हणजेच, निर्णय परताव्यावर नाही तर लिक्विडिटी, सुरक्षितता आणि लवचिकतेवर आधारित असतो.
साधेपणा:
एकच एफडी, एकच मॅच्युरिटी तारीख आणि एकाच नोंदीचे व्यवस्थापन — कमी त्रास.
लिक्विडिटी ट्रॅप:
आपत्कालीन गरजेसाठी ५०,००० रुपये हवेत तरी संपूर्ण एफडी तोडावी लागते. परिणामी:
पूर्ण रकमेवर अकाली तोड दंड
व्याजदर कपात
विमा मर्यादा:
DICGC नियमानुसार, एका बँकेत ठेवलेल्या ठेवींवर फक्त ₹5 लाखांपर्यंत (मुद्दल + व्याज) विमा संरक्षण मिळते.
१० लाखांची एफडी असल्यास उर्वरित रक्कम धोक्यात येऊ शकते.
उत्तम लिक्विडिटी:
गरज भासल्यास फक्त एक एफडी तोडता येते. उर्वरित गुंतवणूक सुरक्षित राहते.
विमा संरक्षण:
जर एफडी २–३ वेगवेगळ्या बँकांमध्ये (प्रत्येकी ₹5 लाखांपेक्षा कमी) विभागल्या, तर संपूर्ण रक्कम DICGC अंतर्गत संरक्षित राहते.
व्याजदराचा फायदा:
भविष्यात व्याजदर वाढल्यास:
परिपक्व झालेल्या एफडी जास्त दराने पुन्हा गुंतवता येतात
संपूर्ण रक्कम कमी दरात लॉक होत नाही
अधिक व्यवस्थापन:
अनेक मॅच्युरिटी तारखा
नूतनीकरण आणि कागदपत्रांचे व्यवस्थापन
डिजिटल ट्रॅकिंग आवश्यक
एफडीमध्ये गुंतवणुकीसाठी एकच योग्य उत्तर नाही. निर्णय तुमच्या गरजांवर अवलंबून आहे.
1. साधेपणा, स्थिरता आणि रोखतेची गरज नसल्यास —
एकाच एफडीमध्ये १० लाख रुपये योग्य ठरू शकतात.
2. लवचिकता, सुरक्षितता आणि बदलत्या व्याजदरांचा फायदा घ्यायचा असल्यास —
१ लाखांच्या अनेक एफडी हा अधिक शहाणपणाचा पर्याय आहे.
तज्ञांच्या मते, आजच्या अनिश्चित आर्थिक वातावरणात एफडी लॅडरिंग (FD Laddering) म्हणजेच रक्कम विभागून गुंतवणूक करणे, हा मध्यमवर्गीय गुंतवणूकदारांसाठी अधिक सुरक्षित आणि व्यवहार्य मार्ग ठरत आहे.
