पर्सनल लोन घ्यावं की क्रेडिट कार्ड वापरावं? कुठे आहे खरा फायदा?

मुंबई: आयुष्याचा भरवसा नसतो, असं आपण नेहमी ऐकतो. कधी वैद्यकीय आणीबाणी, कधी अचानक उद्भवलेली कौटुंबिक गरज, तर कधी व्यवसायातील अनपेक्षित अडचण... संकटं कधीही दार ठोठावून येत नाहीत. अशा वेळी डोळ्यांसमोर पहिला प्रश्न उभा राहतो तो म्हणजे - 'तातडीने पैशांची सोय कुठून करायची?'

आजच्या डिजिटल युगात पैशांची नड भागवण्यासाठी आपल्याकडे प्रामुख्याने दोन पर्याय असतात: पर्सनल लोन (वैयक्तिक कर्ज) आणि क्रेडिट कार्ड. दोन्ही मार्ग अगदी काही मिनिटांत पैसे उपलब्ध करून देतात खरे, पण गडबडीत कोणताही निर्णय घेण्यापूर्वी त्यांचे आर्थिक गणित समजून घेणे गरजेचे आहे. कारण एका चुकीच्या निर्णयामुळे तुम्ही कर्जाच्या जाळ्यात अडकू शकता.

चला तर मग समजून घेऊया, तुमच्या गरजेनुसार कोणता पर्याय सर्वोत्तम ठरेल.

जेव्हा तुम्हाला मोठ्या रक्कमेची गरज असते, तेव्हा पर्सनल लोन हा एक विश्वासार्ह पर्याय मानला जातो. जर रुग्णालयाचा मोठा खर्च असेल, घरात काही मोठे काम काढायचे असेल किंवा इतर मोठी आर्थिक गरज असेल, तर २ लाख रुपयांपासून ते १५ लाख रुपयांपर्यंतच्या किंवा त्यापेक्षा मोठ्या रकमेसाठी पर्सनल लोन अधिक योग्य ठरते.

याची कार्यपद्धती सोपी असते. बँक किंवा वित्तीय संस्था तुम्हाला एकदम मोठी रक्कम तुमच्या बँक खात्यात जमा करते. ही रक्कम तुम्हाला ठराविक कालावधीत (सामान्यतः १ ते ५ वर्षे) दरमहा ईएमआय (EMI) स्वरूपात परत करावी लागते. या कर्जाचा व्याजदर निश्चित (Fixed) असतो. त्यामुळे दरमहा किती हप्ता भरायचा आहे हे आधीच माहीत असल्याने महिन्याचे आर्थिक नियोजन कोलमडत नाही. दीर्घकाळ क्रेडिट कार्डची थकबाकी ठेवण्यापेक्षा पर्सनल लोनचा खर्च तुलनेने खूप कमी असतो.

क्रेडिट कार्ड हे तुमच्या खिशातील अशा सुविधेसारखे आहे जे तुम्हाला तात्पुरती आर्थिक मदत पुरवते. जर तुम्हाला १०,००० रुपयांपासून ते १,२०,००० रुपयांपर्यंतच्या कमी रकमेची तातडीची गरज असेल, तर क्रेडिट कार्ड अधिक सोयीचे ठरते. यामध्ये कोणत्याही नवीन कर्ज मंजुरीची प्रक्रिया नसल्याने पैसे त्वरित उपलब्ध होतात.

यामध्ये बँकेकडून तुम्हाला एक ठराविक मर्यादा (Credit Limit) दिली जाते, ज्यातून तुम्ही गरजेनुसार खर्च करू शकता. सर्वात मोठा फायदा म्हणजे, क्रेडिट कार्डचे बिल आल्यानंतर जर तुम्ही ती संपूर्ण रक्कम निश्चित मुदतीत (Grace Period) भरली, तर बहुतांश वेळा त्यावर एक रुपयाही व्याज लागत नाही. म्हणजेच पुढील महिन्यात पगार आल्यानंतर जर तुम्ही पूर्ण पैसे भरणार असाल, तर हा एक उत्तम पर्याय आहे. मात्र, जर तुम्ही वेळेत बिल भरू शकला नाहीत, तर मात्र क्रेडिट कार्डवर तब्बल ३६% ते ४५% पर्यंत प्रचंड व्याज आणि लेट फी आकारली जाते.

आर्थिक तज्ज्ञांच्या मते, पर्सनल लोन किंवा क्रेडिट कार्ड निवडताना केवळ व्याजदराची तुलना करणे पुरेसे नाही. दोन्ही पर्यायांमध्ये काही छुपे शुल्क असतात जे नंतर खिशाला जड पडतात.

पर्सनल लोन घेताना तुम्हाला प्रोसेसिंग फी (Processing Fee), प्री-क्लोजर चार्जेस (मुदतीपूर्वी कर्ज बंद करण्याचे शुल्क) आणि जीएसटी (GST) यांसारखे अतिरिक्त शुल्क द्यावे लागू शकतात. दुसरीकडे, क्रेडिट कार्ड वापरताना लेट पेमेंट फी, फायनान्स चार्ज, वार्षिक शुल्क (Annual Charges) आणि वेळेत पैसे न भरल्यास लागणारे चक्रवाढ व्याज या गोष्टींचा सामना करावा लागतो. त्यामुळे कोणताही पर्याय निवडण्यापूर्वी एकूण खर्च आणि आपली परतफेडीची क्षमता लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

तातडीच्या प्रसंगी निर्णय घेताना नेहमी स्वतःला एक प्रश्न विचारा - "मी घेतलेले पैसे किती दिवसांत आणि कसे परत करणार आहे?" जर तुमच्याकडे पुढील महिनाभरात पैसे येण्याची खात्री असेल आणि रक्कम छोटी असेल, तर क्रेडिट कार्ड उत्तम. मात्र, जर रक्कम मोठी असेल आणि परतफेडीसाठी १ ते ३ वर्षांचा वेळ हवा असेल, तर पर्सनल लोनचा मार्ग निवडणे कधीही शहाणपणाचे ठरेल. अवाजवी खर्च टाळा आणि सुरक्षित आर्थिक नियोजन करा!