मुंबई: सायबर गुन्ह्यांचे वाढते प्रमाण पुन्हा एकदा समोर आले असून मुंबईतील दादर परिसरात ‘डिजिटल अरेस्ट’ या नव्या प्रकाराने एका 71 वर्षीय निवृत्त अधिकाऱ्याची तब्बल 1.05 कोटी रुपयांची फसवणूक केल्याची धक्कादायक घटना उघडकीस आली आहे. या घटनेमुळे नागरिकांमध्ये भीतीचे वातावरण निर्माण झाले असून सायबर सुरक्षेबाबत जागरूकता वाढवण्याची गरज अधोरेखित झाली आहे.
पोलिसांच्या माहितीनुसार, 4 मार्च रोजी पीडित व्यक्तीला एका अनोळखी क्रमांकावरून फोन आला. कॉल करणाऱ्या व्यक्तीने स्वतःला Telecom Regulatory Authority of India (TRAI) अधिकारी असल्याचे सांगितले.
त्याने असा दावा केला की, पीडिताच्या आधार कार्डवर एक मोबाईल नंबर नोंदवला गेला असून त्याचा वापर बेकायदेशीर व्यवहारांसाठी होत आहे. ही माहिती ऐकताच पीडित व्यक्ती घाबरली आणि कॉलवरील सूचनांचे पालन करू लागली.
यानंतर कॉल दुसऱ्या व्यक्तीकडे वळवण्यात आला. त्या व्यक्तीने स्वतःला Central Bureau of Investigation (CBI) अधिकारी असल्याचे सांगितले.
त्याने पीडित व्यक्तीला मनी लॉन्ड्रिंग प्रकरणात अडकवण्याची धमकी देत “तुमच्यावर गुन्हा दाखल होईल, अटक होऊ शकते” असे सांगून भीती निर्माण केली. यामुळे पीडित व्यक्ती मानसिकदृष्ट्या दबावाखाली आली.
या प्रकरणात गुन्हेगारांनी ‘डिजिटल अरेस्ट’ ही अत्याधुनिक फसवणूक पद्धत वापरली.
पीडिताला सतत 10 दिवस संपर्कात ठेवले गेले
बाहेरील कुणाशीही संपर्क साधू नये, असे आदेश
व्हिडिओ कॉलवर बनावट अधिकारी दाखवले गेले
खोटे कागदपत्र आणि नोटिसा सादर करून विश्वास निर्माण
मानसिक दबाव टाकून निर्णयक्षमता कमी केली
या सर्व प्रक्रियेत पीडित व्यक्ती पूर्णपणे फसवणूक करणाऱ्यांच्या नियंत्रणात गेली.
फसवणूक करणाऱ्यांनी “तपास सुरू आहे” असे सांगत पीडिताला वेगवेगळ्या खात्यांमध्ये पैसे ट्रान्सफर करण्यास भाग पाडले.
टप्प्याटप्प्याने व्यवहार करण्यात आले
प्रत्येक व्यवहार “तपासासाठी आवश्यक” असल्याचे सांगितले
एकूण 1.05 कोटी रुपये विविध खात्यांमध्ये वळवण्यात आले
घटना उघडकीस आल्यानंतर Mumbai Policeच्या सायबर गुन्हे शाखेने तपास सुरू केला आहे.
व्यवहारांचा डिजिटल ट्रेल तपासला जात आहे
आरोपींचा माग काढण्यासाठी तांत्रिक विश्लेषण सुरू
आंतरराष्ट्रीय सायबर टोळीचा सहभाग असण्याची शक्यता
पोलिसांनी स्पष्ट केले आहे की:
कोणताही सरकारी अधिकारी फोनवर अटक करत नाही
व्हिडिओ कॉलवर चौकशी हा फसवणुकीचा भाग असू शकतो
आधार, बँक डिटेल्स, OTP कुणालाही देऊ नका
संशयास्पद कॉल आल्यास त्वरित पोलिसांशी संपर्क साधा
अनोळखी कॉलवर त्वरित विश्वास ठेवू नका
कोणतीही माहिती देण्यापूर्वी अधिकृत स्रोत तपासा
दबावाखाली आर्थिक व्यवहार करू नका
कुटुंबातील ज्येष्ठ नागरिकांना विशेष मार्गदर्शन करा
सायबर हेल्पलाइन (1930) वर तक्रार नोंदवा
अलीकडच्या काळात ‘डिजिटल अरेस्ट’, KYC अपडेट, लॉटरी, गुंतवणूक अशा विविध माध्यमांतून सायबर गुन्हे वाढत आहेत. विशेषतः ज्येष्ठ नागरिक आणि तंत्रज्ञानाबाबत कमी माहिती असलेल्या व्यक्तींना लक्ष्य केले जात आहे.
दादरमधील ही घटना सायबर गुन्हेगारांच्या नव्या युक्त्यांचा इशारा देणारी आहे. “डिजिटल अरेस्ट”सारख्या पद्धतींमुळे कोणीही सहज फसवणुकीचा बळी ठरू शकतो. त्यामुळे सतर्कता, माहिती आणि पडताळणी हेच सुरक्षिततेचे मुख्य आधार आहेत.
