नवी दिल्ली: देशात करसंस्कृतीला गती मिळत असल्याचे स्पष्ट चित्र पुन्हा एकदा समोर आले आहे. आयकर विभागाने जाहीर केलेल्या ताज्या आकडेवारीनुसार, आर्थिक वर्ष २०२५-२६ (असेसमेंट इयर २०२६-२७) साठी ३१ ऑगस्ट २०२६ पर्यंत तब्बल ७.८ कोटींहून अधिक आयकर रिटर्न्स (ITR) दाखल करण्यात आले आहेत. करदात्यांमधील वाढती जागरूकता आणि डिजिटल प्रक्रियेमुळे यंदा हा नवा विक्रम नोंदवला गेला आहे. आयकर विभागाने आपल्या अधिकृत 'एक्स' (ट्विटर) हँडलवरून ही माहिती प्रसिद्ध केली.
गेल्या वर्षाच्या तुलनेत मोठी भरारी
मागील वर्षाच्या तुलनेत यंदा करदात्यांनी रिटर्न भरण्यास प्रचंड प्रतिसाद दिला आहे. असेसमेंट इयर २०२५-२६ ( AY2025-26) मध्ये गैर-ऑडिट प्रकरणांसाठी आयटीआर भरण्याची अंतिम मुदत १६ सप्टेंबर २०२५ होती, ज्या मुदतीपर्यंत ७.३ कोटी आयटीआर दाखल झाले होते. मात्र, यंदा हीच मर्यादा पार करत ३१ ऑगस्ट २०२६ पर्यंतच ७.८ कोटींहून अधिक रिटर्न्स जमा झाले आहेत.
जुलै आणि ऑगस्ट महिन्यातील आकडेवारी:
३१ जुलै २०२६ पर्यंत: पगारदार कर्मचारी आणि इतर पात्र करदात्यांच्या अंतिम मुदतीपर्यंत ५.९ कोटींहून अधिक ITR दाखल झाले.
३१ ऑगस्ट २०२६ पर्यंत: व्यावसायिक, उद्योग क्षेत्र आणि बिगर-ऑडिट करदात्यांच्या मुदतीनंतर हा टप्पा ७.८ कोटींच्या पार पोहोचला.
कोणता ITR फॉर्म कोणासाठी?
उत्पन्नाच्या विविध स्रोतांनुसार करदात्यांसाठी वेगवेगळ्या ITR फॉर्म्सची सोय करण्यात आली आहे:
ITR-3: स्वतःचा व्यवसाय किंवा व्यावसायिक उत्पन्न असलेले व्यक्ती आणि हिंदू अविभक्त कुटुंब (HUF) यांच्यासाठी हा फॉर्म वापरला जातो.
ITR-4: छोट्या व्यवसायातून किंवा व्यवसायातून उत्पन्न मिळवणाऱ्या पात्र करदात्यांसाठी हा एक सोपा रिटर्न फॉर्म आहे.
ITR-5: फर्म, लिमिटेड लायबिलिटी पार्टनरशिप (LLP), असोसिएशन ऑफ पर्सन्स (AOP) आणि बॉडी ऑफ इंडिव्हिज्युअल्स (BOI) यांच्यासाठी हा फॉर्म लागू होतो.
ITR-6: कंपनी कायद्यानुसार नोंदणीकृत कंपन्यांना ITR-6 दाखल करावा लागतो.
ITR-7: ट्रस्ट, धार्मिक व धर्मादाय संस्था, शैक्षणिक संस्था आणि विशिष्ट कलमांनुसार रिटर्न दाखल करणाऱ्या संस्थांसाठी हा फॉर्म आहे.
अंतिम मुदतीपूर्वीच भरणा करण्याकडे कल
आयकर प्रणाली अधिक सोपी व पारदर्शक झाल्यामुळे लाखो करदात्यांनी ऐनवेळी होणारी घाई टाळत मुदतीपूर्वीच आपले रिटर्न दाखल केले आहेत. करदात्यांमधील ही वाढती जागरूकता देशाच्या आर्थिक प्रगतीसाठी अत्यंत सकारात्मक चिन्ह मानली जात आहे.
