ITR भरल्यानंतर 'ई-व्हेरिफिकेशन' आवश्यक! जाणून घ्या ५ सोपे मार्ग

मुंबई: आयकर विवरणपत्र (Income Tax Return - ITR) भरण्याची प्रक्रिया सध्या वेगाने सुरू आहे. अनेक करदाते वेळेत आपला आयटीआर दाखल करतात आणि निश्चिंत होतात. मात्र, आयटीआर भरल्यानंतरची अत्यंत महत्त्वाची पायरी म्हणजे 'ई-व्हेरिफिकेशन' (e-Verification), हे अनेकदा करदात्यांच्या लक्षात राहत नाही.

आयकर नियमांनुसार, विवरणपत्र भरल्यानंतर ते विहित मुदतीत ई-व्हेरिफाय करणे बंधनकारक आहे. तसे न केल्यास तुम्ही भरलेला आयटीआर पूर्णपणे अवैध (Invalid) मानला जातो आणि संपूर्ण प्रक्रिया अर्धवट राहते.

करदात्यांच्या सुविधेसाठी आयकर विभागाने (Income Tax Department) ऑनलाइन पडताळणीसाठी अत्यंत सोपे आणि ५ वेगवेगळे पर्याय उपलब्ध करून दिले आहेत.

ई-व्हेरिफिकेशनच्या ५ सोप्या पद्धती:

1. आधार ओटीपी (Aadhaar OTP): हा सर्वाधिक वापरला जाणारा आणि सर्वात सोपा पर्याय आहे. यासाठी करदात्याचा पॅन (PAN) आधारशी लिंक असणे आणि आधारशी संलग्न मोबाईल क्रमांक सक्रिय असणे आवश्यक आहे.

2. नेट बँकिंग (Net Banking): या पद्धतीत करदाता आपल्या बँकेच्या नेट बँकिंग पोर्टलवर लॉगिन करून थेट ई-फायलिंग पोर्टलवर जाऊन पडताळणी पूर्ण करू शकतो. यासाठी बँक खाते पॅनशी जोडलेले असावे लागते.

3. इलेक्ट्रॉनिक व्हेरिफिकेशन कोड (EVC): ज्यांच्याकडे आधीच EVC उपलब्ध आहे, ते थेट हा कोड वापरू शकतात. याशिवाय पूर्व-प्रमाणित (Pre-validated) बँक खात्याद्वारे किंवा एटीएमद्वारे (ATM) देखील नवीन EVC जनरेट करता येतो.

4. डिमॅट खाते (Demat Account): शेअर बाजारात गुंतवणूक करणाऱ्या करदात्यांसाठी पूर्व-प्रमाणित डिमॅट खात्याद्वारे EVC मिळवून पडताळणी करण्याचा पर्यायही उपलब्ध आहे.

5. डिजिटल सिग्नेचर सर्टिफिकेट (DSC): व्यावसायिक किंवा ज्यांना ऑडिट लागू आहे अशा करदात्यांसाठी DSC द्वारे ई-व्हेरिफिकेशनचा पर्याय दिला जातो.

सामान्यतः या प्रक्रियेसाठी आयकर विभागाच्या अधिकृत पोर्टलवर (incometax.gov.in) लॉगिन आयडी आणि पासवर्ड आवश्यक असतो. मात्र, ज्यांना लॉगिन करण्यात अडचण येत असेल, त्यांच्यासाठी पोर्टलवर लॉगिन न करताही पडताळणीची सोय उपलब्ध आहे.

• विना-लॉगिन प्रक्रिया:

  1. incometax.gov.in या संकेतस्थळाला भेट द्या.

  2. 'e-Verify Return' या पर्यायावर क्लिक करा.

  3. तुमचा पॅन क्रमांक, मूल्यांकन वर्ष (Assessment Year), आयटीआरचा पोच क्रमांक (Acknowledgement Number) आणि नोंदणीकृत मोबाईल क्रमांक प्रविष्ट करा.

  4. आवश्यक ओटीपी टाकून ई-व्हेरिफिकेशन त्वरित पूर्ण करा.

कर तज्ज्ञांच्या मते, आयटीआर भरल्यानंतर ठरलेल्या वेळेत ई-व्हेरिफिकेशन केले नाही, तर आयकर विभाग तुमचा रिटर्न स्वीकारत नाही. यामुळे तुमचे रिफंड (Tax Refund) अडकू शकते किंवा वेळेत रिटर्न न भरल्याबद्दल दंडही होऊ शकतो. त्यामुळे आयटीआर सादर केल्यानंतर क्षणाचाही विलंब न करता वरीलपैकी कोणत्याही एका पद्धतीने त्वरित पडताळणी पूर्ण करावी.