जागतिक बाजारात सोन्याने ऐतिहासिक टप्पा गाठत प्रति औंस (अंदाजे ३१ ग्रॅम किंवा ३ तोळे) $5,000(अंदाजे ४ लाख ५५ हजार- म्हणजेच प्रति तोळा दिढ लाखाला वरचढ) ची पातळी ओलांडली आहे. सुरक्षित गुंतवणुकीच्या शोधात असलेल्या गुंतवणूकदारांमुळे आणि वाढत्या जागतिक अनिश्चिततेमुळे या धातूने जोरदार उसळी घेतली आहे.
ही तेजी आता केवळ भाववाढीपुरती मर्यादित न राहता, सोने दीर्घकाळ उच्च पातळीवर टिकेल का? या प्रश्नावरही चर्चा सुरू झाली आहे.
सोन्याच्या किमतींमध्ये झालेल्या मोठ्या वाढीसाठी खालील घटक महत्त्वाचे ठरले आहेत:
भू-राजकीय संघर्ष – मध्यपूर्व, युक्रेन आणि आशियातील तणाव
सार्वभौम कर्जाबाबत चिंता – अमेरिका व युरोपमध्ये वाढती तूट
मध्यवर्ती बँकांची खरेदी – विशेषतः उदयोन्मुख देशांकडून
वास्तविक व्याजदरांमध्ये घसरण – दरकपातीची अपेक्षा
डॉलरवरील अवलंबित्व कमी करण्याचा प्रयत्न
या सर्व घटकांमुळे गुंतवणूकदारांनी सोने सुरक्षित-निवास (Safe Haven) म्हणून स्वीकारले आहे.
मध्यवर्ती बँका विशेषतः उदयोन्मुख देशांमध्ये आपले राखीव विविधीकरण करण्यासाठी सोने साठवत आहेत. जागतिक पातळीवर वाढती कर्जतूट, आर्थिक अस्थिरता आणि महागाईचा धोका यामुळे सोने सुरक्षित पर्याय म्हणून अधिक मजबूत होत आहे.
दरकपातीची अपेक्षा वास्तविक व्याजदरांवर दबाव आणत असून, त्यामुळे सोन्याची मागणी टिकून आहे.
तज्ज्ञांचा इशारा आहे की ही तेजी कायम असली तरी बाजारात चढ-उतार राहणारच आहेत.
जर जागतिक अर्थव्यवस्थेत वेगाने सुधारणा झाली, डॉलर मजबूत झाला किंवा वास्तविक व्याजदर वाढले, तर सोन्याच्या किमतींवर दबाव येऊ शकतो.
जलद वाढीनंतर काही काळ एकत्रीकरणाचा टप्पा येण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.
सोन्याने $5,000 चा टप्पा पार केला असला, तरी ही तेजी केवळ तात्पुरती नसून संरचनात्मक बदलांचे संकेत देणारी आहे. जोपर्यंत जागतिक अनिश्चितता, भू-राजकीय तणाव आणि मध्यवर्ती बँकांची मागणी कायम आहे, तोपर्यंत सोन्याच्या किमती उच्च राहण्याची शक्यता आहे.
