नवी दिल्ली : नोकरी सोडल्यानंतर किंवा निवृत्त झाल्यावर कर्मचारी भविष्य निर्वाह निधी (EPF) खात्यातील रक्कमेवर व्याज मिळणे लगेच थांबते का? यावर कर्मचारी भविष्य निर्वाह निधी संघटनेने (EPFO) अत्यंत महत्त्वाचे आणि स्पष्ट नियम जाहीर केले आहेत. सेवानिवृत्तीचे वय आणि खाते निष्क्रिय (Inoperative) होण्याचा कालावधी या दोन गोष्टींवर तुमच्या PF शिल्लकीवर मिळणारे व्याज अवलंबून असते.
जर एखाद्या कर्मचाऱ्याने ५५ वर्षांचे वय पूर्ण होण्याआधीच स्वेच्छेने नोकरी सोडली किंवा निवृत्ती घेतली, तर त्यांच्या खात्यात नियोक्त्याकडून (Employer) नवीन योगदान जमा होणे बंद होते. परंतु, त्यांच्या खात्यातील विद्यमान शिल्लकीवर मिळणारे व्याज तात्काळ बंद होत नाही.
५८ वर्षांपर्यंत व्याज चालू राहणार:
EPFO च्या नियमांनुसार (FAQ नुसार), जर सदस्याने वयाच्या ५० किंवा ५२ व्या वर्षी मुदतपूर्व निवृत्ती घेतली, तरीही संबंधित सदस्याचे वय ५८ वर्षे पूर्ण होईपर्यंत खात्यातील शिल्लकीवर नेहमीप्रमाणे व्याज मिळत राहते. म्हणजेच, खाते निष्क्रिय ठरवण्याचा ३ वर्षांचा कालावधी नोकरी सोडल्याच्या तारखेपासून न मोजता, सदस्याचे वय ५८ वर्षे पूर्ण झाल्यानंतर मोजला जातो.
वयाच्या ५५ व्या वर्षी किंवा त्यानंतर निवृत्त होणाऱ्या कर्मचाऱ्यांसाठी नियम वेगळा आहे. या वयानंतर निवृत्त झाल्यास, सेवानिवृत्तीच्या तारखेपासून ३६ महिन्यांनंतर (३ वर्षांनंतर) EPF खाते अधिकृतपणे 'निष्क्रिय' (Inoperative) घोषित केले जाते.
एकदा खाते निष्क्रिय झाले की, त्यानंतर त्यातील शिल्लक रक्कमेवर पुढील व्याज जमा होणे पूर्णपणे थांबते.
उदा. १ (वय ५८ निवृत्ती): वयाच्या ५८ व्या वर्षी निवृत्त झालेली व्यक्ती पुढील ३ वर्षे (वयाच्या ६१ व्या वर्षांपर्यंत) व्याजाचा लाभ घेऊ शकते. ६१ व्या वर्षी खाते निष्क्रिय होईल.
उदा. २ (वय ६० निवृत्ती): वयाच्या ६० व्या वर्षी निवृत्त झाल्यास वयाच्या ६३ व्या वर्षांपर्यंत व्याज मिळेल, त्यानंतर खाते निष्क्रिय होईल.
उदा. ३ (वय ५० निवृत्ती): वयाच्या ५० व्या वर्षी नोकरी सोडल्यास पुढील ८ वर्षे (वय ५८ होईपर्यंत) व्याजाची रक्कम खात्यात जमा होत राहील.
अनेक कर्मचाऱ्यांमध्ये असा गैरसमज असतो की खाते निष्क्रिय झाले की त्यातील पैसे बुडतात. EPFO ने स्पष्ट केले आहे की, खाते निष्क्रिय झाले तरीही सदस्याचा त्याच्या पैशांवरील हक्क अबाधित राहतो. जेव्हा सदस्य वैध क्लेम (Claim) दाखल करतो, तेव्हा त्याला सर्व व्याजासह/शिल्लकीसह पूर्ण रक्कम दिली जाते.
सेवानिवृत्त होण्याऐवजी एका कंपनीतून दुसऱ्या कंपनीत नोकरी बदलणाऱ्या कर्मचाऱ्यांसाठी जुने EPF खाते तसेच पडून ठेवणे अयोग्य ठरते. EPFO च्या सल्ल्यानुसार, EPF अंतर्गत येणाऱ्या आस्थापनेत पुन्हा रुजू झाल्यावर सदस्यांनी त्यांचा जुना PF बॅलन्स नवीन खात्यात त्वरित हस्तांतरित (Transfer) करून घ्यावा.
अनिश्चित काळासाठी गुंतवणूक नाही: EPF शिल्लकीला अनिश्चित काळासाठी व्याज देणारी निष्क्रिय गुंतवणूक मानू नये.
वयाचे गणित लक्षात ठेवा: तुमचे खाते कोणत्या वयात निष्क्रिय होणार आहे, याचे नियोजन आधीच करा.
UAN अपडेट ठेवा: विशेषतः नोकरी बदलल्यावर, आपला UAN (Universal Account Number) आणि EPF रेकॉर्ड नेहमी अद्ययावत (Update) ठेवा.
