Aadhaar Card हरवले? मोबाईल लिंक नसला तरी काळजी नको!

• मुंबई : सध्याच्या डिजिटल युगात 'आधार कार्ड' हे प्रत्येक भारतीय नागरिकाच्या ओळखीचा अत्यंत महत्त्वाचा आणि मुख्य दस्तऐवज बनले आहे. सरकारी योजनांचा थेट लाभ मिळवण्यापासून ते बँकेत नवीन खाते उघडणे, नवीन सिम कार्ड खरेदी करणे किंवा प्रवासादरम्यान ओळख पटवणे, अशा प्रत्येक लहान-मोठ्या कामासाठी आधारची आवश्यकता भासते. अशा परिस्थितीत जर हे महत्त्वाचे दस्तऐवज अचानक गहाळ झाले किंवा चोरीला गेले, तर नागरिकांची मोठी अडचण होते. त्यातच जर आधार कार्डाशी मोबाईल क्रमांक लिंक नसेल, तर चिंता अधिकच वाढते.

परंतु, आता नागरिकांनी अजिबात घाबरून जाण्याचे कारण नाही. मोबाईल क्रमांक लिंक नसला तरीही अगदी नाममात्र शुल्कात तुम्ही तुमचे आधार कार्ड सहजपणे परत मिळवू शकता. यासोबतच भारतीय विशिष्ट ओळख प्राधिकरणाने (UIDAI) नागरिकांच्या डिजिटल सुरक्षिततेसाठी आणि सोयीसाठी नवीन आधुनिक 'आधार ॲप' देखील लाँच केले आहे.

मोबाईल क्रमांक लिंक नसताना आधार कार्ड मिळवण्याचा सोपा मार्ग

अनेकदा नागरिकांचा जुना मोबाईल क्रमांक बंद झालेला असतो किंवा त्यांनी तो आधारशी जोडलेला नसतो. अशा स्थितीत ऑनलाइन पद्धतीने ई-आधार डाउनलोड करणे शक्य होत नाही. अशा नागरिकांसाठी UIDAI ने सोपी प्रक्रिया उपलब्ध करून दिली आहे:

1. केंद्र भेट: सर्वप्रथम नागरिकांनी त्यांच्या जवळच्या अधिकृत आधार नोंदणी केंद्राला (Aadhaar Seva Kendra) भेट द्यावी.

2. नोंदणी क्रमांक (EID): केंद्रामध्ये गेल्यानंतर तुम्हाला सुरुवातीला कार्ड काढताना मिळालेल्या पावतीवरील २८ अंकी 'नोंदणी क्रमांक' (Enrollment ID) द्यावा लागतो.

3. बायोमेट्रिक पडताळणी: जर तुमच्याकडे हा नोंदणी क्रमांक नसेल, तरीही चिंता करण्याचे कारण नाही. केंद्रावरील अधिकारी तुमच्या बायोमेट्रिक तपशीलांची (बायोमेट्रिक स्कॅन) पडताळणी करतात आणि प्राथमिक माहिती विचारून ओळख पटवतात.

4. ई-आधार प्राप्ती: बायोमेट्रिक पडताळणी यशस्वी झाल्यानंतर तुम्हाला त्वरित नवीन 'ई-आधार' प्रदान केले जाते.

5. नाममात्र शुल्क: या संपूर्ण प्रक्रियेसाठी शासनाकडून अवघे ३० रुपये शुल्क आकारले जाते.

मोबाईल क्रमांक जोडलेला असल्यास घरबसल्या करा डाउनलोड (७ सोपे टप्पे)

जर तुमचा मोबाईल क्रमांक आधार कार्डाशी लिंक असेल, तर हे काम अधिक सोपे आणि जलद होते. यासाठी कोणत्याही केंद्रावर न जाता खालील ७ सोप्या टप्प्यांचा वापर करून घरबसल्या आधार डाउनलोड करता येते:

• टप्पा १: सर्वप्रथम UIDAI च्या अधिकृत संकेतस्थळाला (uidai.gov.in) भेट द्या.

• टप्पा २: मुख्य पानावर असलेल्या 'माझे आधार' (My Aadhaar) या पर्यायाची निवड करा.

• टप्पा ३: तेथे उपलब्ध असलेल्या 'हरवलेला किंवा विसरलेला UID/EID मिळवा' या पर्यायावर क्लिक करा.

• टप्पा ४: नवीन उघडणाऱ्या पानावर तुमचे पूर्ण नाव, जन्मतारीख आणि नोंदणीकृत मोबाईल नंबर अथवा ईमेल आयडी अचूक भरा.

• टप्पा ५: माहिती सबमिट करताच तुमच्या नोंदणीकृत मोबाईलवर एक वन टाईम पासवर्ड (OTP) प्राप्त होईल.

• टप्पा ६: हा OTP संकेतस्थळावर प्रविष्ट करताच स्क्रीनवर तुमच्या आधारचे तपशील उपलब्ध होतील.

• टप्पा ७: सुरक्षेचा उपाय म्हणून हे डिजिटल आधार तुमच्या ईमेलवरही पाठवले जाते, जिथून तुम्ही त्याची प्रिंट काढू शकता.

डिजिटल तंत्रज्ञानाला चालना देण्यासाठी UIDAI ने सादर केलेले नवीन 'आधार ॲप' अत्यंत उपयुक्त ठरत आहे. या ॲपमुळे प्रत्यक्ष (Physical) कार्ड जवळ बाळगण्याची गरज उरलेली नाही.

'आधार ॲप'चे मुख्य फायदे:

• दुहेरी सुरक्षा व्यवस्था: ॲपमध्ये फेस स्कॅनिंग आणि वैयक्तिक पिन (PIN) अशी दुहेरी सुरक्षा असल्याने नागरिकांचा डेटा पूर्णपणे सुरक्षित राहतो.

• बायोमेट्रिक लॉक/अनलाॅक: डेटाचा गैरवापर रोखण्यासाठी ॲपद्वारे बायोमेट्रिक माहिती तात्पुरती लॉक किंवा अनलॉक करण्याची उत्तम सुविधा उपलब्ध आहे.

• वापराचा मागोवा: तुमच्या परवानगीशिवाय आधारचा कुठे वापर झाला आहे का, याचा मागोवा (Authentication History) सहज घेता येतो.

• कौटुंबिक व्यवस्थापन: या ॲपचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे तुम्ही एकाच मोबाईलमध्ये घरातील लहान मुले किंवा वृद्धांसह संपूर्ण कुटुंबाची कार्डे जोडून ठेवू शकता.

• त्वरित केवायसी (KYC): हॉटेल्समध्ये मुक्काम करताना, नवीन सिम कार्ड घेताना किंवा बँकेतील कामे करताना या डिजिटल कार्डद्वारे काही मिनिटांत केवायसी पूर्ण होते.

बदलत्या तंत्रज्ञानासोबत UIDAI ने नागरिकांच्या सोयीसाठी आणि सुरक्षेसाठी अत्यंत सकारात्मक पावले उचलली आहेत. आधार कार्ड हरवल्यास घाबरून न जाता अधिकृत मार्गांचा वापर करावा आणि डिजिटल सुरक्षिततेसाठी नवीन 'आधार ॲप'चा वापर सुरू करावा, असे आवाहन प्रशासनाकडून करण्यात येत आहे.