केंद्र सरकारच्या ‘सहकार से समृद्धी’ या व्यापक संकल्पनेला प्रत्यक्ष कृतीत उतरवण्यासाठी भारतीय सहकारी चळवळीने एक महत्त्वपूर्ण पाऊल उचलले आहे. 'राष्ट्रीय सहकारी धोरण २०२५' ची उद्दिष्टे तळागाळापर्यंत पोहोचवून सहकारी क्षेत्राला अधिक सक्षम व कार्यक्षम बनवण्यासाठी भारतीय राष्ट्रीय सहकारी संघाने (NCUI) सर्व राष्ट्रीय स्तरावरील सहकारी महासंघांसोबत एका उच्चस्तरीय भागधारक सल्लामसलत बैठकीचे आयोजन केले.
सहकार मंत्रालयाचे अतिरिक्त सचिव सिद्धार्थ जैन (IAS) यांच्या अध्यक्षतेखाली ही महत्त्वपूर्ण बैठक पार पडली. या बैठकीत नवीन धोरणांतर्गत निश्चित करण्यात आलेले प्राधान्यक्रम, उद्दिष्टे आणि धोरणात्मक आराखड्यावर सविस्तर चर्चा करण्यात आली.
धोरणात्मक उद्दिष्टांचे कृतीत रूपांतर करण्याचे आवाहन
बैठकीदरम्यान सहकार मंत्रालयाकडून स्पष्ट करण्यात आले की, केवळ धोरण आखून थांबणे पुरेसे नसून त्याची व्यापक उद्दिष्टे ठोस आणि कृतीयोग्य उपक्रमांमध्ये रूपांतरित करणे अत्यंत आवश्यक आहे.
सर्व राष्ट्रीय महासंघांनी आपापल्या संघटनांमध्ये अंतर्गत चर्चा करून व्यावहारिक व परिणामाभिमुख प्रस्ताव तयार करावेत, असे आवाहन मंत्रालयातर्फे करण्यात आले. तसेच महासंघांच्या संस्थात्मक अनुभवाचा आणि तळागाळातील सहभागाचा वापर करून क्षेत्रातील आव्हानांवर प्रभावी उपाय शोधण्याचा प्रयत्न केला जात आहे.
भारतीय सहकारी चळवळीची सर्वोच्च संस्था या नात्याने NCUI ने या धोरणाच्या यशस्वी अंमलबजावणीसाठी पुढाकार घेतला आहे. या सल्लामसलत सत्रात NCUI चे प्रतिनिधित्व मुख्य कार्यकारी अधिकारी पंकज श्रीवास्तव (IRS), कार्यकारी संचालक राजीव शर्मा आणि उपसंचालक अनुराग यांनी केले.
"राष्ट्रीय सहकारी धोरणाची उद्दिष्टे सहकारी चळवळीसाठी सामूहिक आणि मोजता येण्याजोग्या परिणामांमध्ये रूपांतरित करण्यासाठी NCUI, सहकार मंत्रालय आणि सर्व राष्ट्रीय महासंघांसोबत अत्यंत घनिष्ठपणे काम करेल." - NCUI
राष्ट्रीय महासंघ हे धोरण आणि तळागाळातील सहकारी संस्था यांच्यातील अत्यंत महत्त्वाचा दुवा आहेत. त्यांचे व्यापक जाळे आणि सदस्य संस्थांसोबतचा थेट संपर्क क्षेत्रीय आव्हाने ओळखण्यासाठी मजबूत आधार प्रदान करतो.
या बैठकीमुळे NCUI आणि विविध राष्ट्रीय महासंघांमधील परस्पर समन्वय अधिक दृढ होण्यास मदत होणार आहे. बैठकीत केवळ व्यापक धोरणात्मक चर्चेवर भर न देता, महासंघांना आपापल्या नेटवर्कद्वारे राबवता येतील अशा विशिष्ट आणि परिणाम-केंद्रित उपक्रमांवर लक्ष केंद्रित करण्यात आले.
ही धोरणात्मक चर्चा अशा वेळी होत आहे, जेव्हा भारतीय अर्थव्यवस्थेत सहकारी क्षेत्राला सर्वसमावेशक विकासाचे मुख्य चालक म्हणून स्थान दिले जात आहे. सहकारी संस्थांची कार्यक्षमता सुधारणे, त्यांचे सक्षमीकरण करणे आणि अर्थव्यवस्थेच्या विविध क्षेत्रांमध्ये त्यांचा विस्तार करणे हा या संपूर्ण प्रक्रियेचा मुख्य उद्देश आहे.
NCUI आणि राष्ट्रीय महासंघांनी घेतलेली ही सामूहिक प्रयत्नांची प्रतिज्ञा भारतीय सहकार क्षेत्राला अधिक आधुनिक, पारदर्शक आणि समृद्ध बनवण्याच्या दिशेने एक मैलाचा दगड ठरत आहे.
