तुम्हीही ऐनवेळी FD मोडताय? पैसे काढण्यापूर्वी हा' नियम नक्की वाचा!

• पैशांची सुरक्षितता आणि हमखास मिळणारा परतावा यामुळे आजही भारतातील कोट्यवधी लोकांचा 'फिक्स्ड डिपॉझिट' म्हणजेच एफडी (FD) वर प्रचंड विश्वास आहे. अनेकजण ५ ते १० वर्षांच्या दीर्घ मुदतीसाठी बँकेत पैसे ठेवतात. मात्र, आयुष्यात कधी काय अडचण येईल हे सांगता येत नाही. अचानक पैशांची मोठी गरज भासल्यास, अनेकदा लोक आपली एफडी मुदत संपण्यापूर्वीच मोडण्याचा निर्णय घेतात.

• पण थांबा जर तुम्हीही असा विचार करत असाल, तर घाई करू नका. कारण मुदतपूर्व एफडी मोडल्यास तुम्हाला फक्त दंडच भरावा लागत नाही, तर तुमच्या हक्काच्या व्याजावरही मोठी कुऱ्हाड कोसळते. नेमका काय तोटा होतो आणि बँकांचे नियम काय सांगतात? जाणून घेऊया सविस्तर...

अनेक गुंतवणूकदारांचा असा समज असतो की, एफडी मोडल्यास बँक फक्त नावापुरता दंड आकारेल आणि उर्वरित व्याज देऊन टाकेल. पण प्रत्यक्षात तसे होत नाही. याचा सर्वात मोठा फटका तुमच्या व्याजाच्या दराला बसतो.

उदाहरणाने समजून घ्यायचे झाले तर, समजा तुम्ही ५ वर्षांसाठी ७% व्याजदराने एफडी केली आहे. परंतु, काही आपत्कालीन परिस्थितीमुळे तुम्हाला ती एफडी १ वर्ष पूर्ण झाल्यावरच मोडावी लागली. अशा वेळी बँक तुम्हाला ५ वर्षांचा (७%) व्याजदर देणार नाही. तर, १ वर्षाच्या एफडीसाठी बँकेचा जो व्याजदर (समजा ६%) असेल, तोच लागू केला जाईल. म्हणजेच, सुरुवातीलाच तुमचे व्याज कमालीचे कमी होते.

व्याजदर कमी होणे हा तर पहिला फटका असतोच, पण त्यावर बँक 'पेनल्टी' म्हणजेच दंड देखील आकारते. बहुतेक बँका मुदतपूर्व एफडी मोडल्यास ०.५% ते १% पर्यंत दंड आकारतात.

वरील उदाहरणात जर १ वर्षाचा व्याजदर ६% असेल, तर बँक त्यातून १% दंड वजा करेल. म्हणजेच तुम्हाला प्रत्यक्षात केवळ ५% दरानेच व्याज मिळेल. यामुळे मॅच्युरिटीच्या वेळी हातात येणारी रक्कम अपेक्षेपेक्षा खूपच कमी होते.

• एफडी मोडण्याचे नियम सर्व बँकांसाठी एकसारखे नसतात. काही बँका ज्येष्ठ नागरिकांकडून मुदतपूर्व एफडी मोडल्यास कमी दंड आकारतात किंवा दंड पूर्णपणे माफ करतात. आजकाल अनेक बँका 'नो पेनल्टी एफडी'चा पर्यायही देतात. ही एफडी कधीही मोडली तरी दंड लागत नाही. मात्र, अशा एफडीचा मूळ व्याजदर सामान्य एफडीपेक्षा आधीच थोडा कमी असतो, हेही लक्षात ठेवले पाहिजे.

याशिवाय, तुम्ही एफडी मुदतपूर्व मोडली तरी, जितक्या कालावधीसाठी पैसे बँकेत होते, तितक्या कालावधीत मिळालेले व्याज हे करपात्र (Taxable) असते. हे व्याज तुमच्या एकूण उत्पन्नात जोडले जाते आणि तुमच्या टॅक्स स्लॅबनुसार त्यावर कर आकारला जातो. यामुळे तुमच्या हातात येणारा निव्वळ नफा आणखी कमी होतो.

एफडी मोडण्यापूर्वी 'या' गोष्टी नक्की तपासा

गुंतवणूक तज्ज्ञांच्या मते, ऐनवेळी होणारे नुकसान टाळण्यासाठी काही गोष्टींचा आढावा आवर्जून घ्यावा. सर्वात आधी तुमच्या बँकेचा मुदतपूर्व एफडी मोडण्याचा नियम काय आहे आणि बँक ०.५% दंड आकारत आहे की १%, हे बँकेत जाऊन किंवा ॲपवर नक्की कन्फर्म करा. तसेच, तुम्ही जितका काळ पैसे ठेवले, तितक्या कालावधीसाठी बँक सध्या काय दर देत आहे आणि त्यावर किती टॅक्स बसेल, याचा अंदाज घ्या.

• शेवटी एक महत्त्वाचा सल्ला म्हणजे, एफडी मोडण्याऐवजी 'लोन अगेन्स्ट एफडी' (Loan against FD) म्हणजेच एफडीवर कर्ज घेण्याचा पर्याय उत्तम ठरू शकतो का, याचा विचार करा. यात तुमची एफडी सुरक्षित राहते, त्यावर व्याज सुरूच राहते आणि तुलनेने कमी व्याजात तात्पुरते कर्जही मिळते.

घाईघाईत एफडी मोडण्याचा निर्णय तुमचे मोठे आर्थिक नुकसान करू शकतो. त्यामुळे बँकेच्या अटी व शर्ती आधी नीट समजून घ्या आणि खूपच गरज असेल तरच एफडीला हात लावा!