मुंबई: भारतीय विशिष्ट ओळख प्राधिकरणाने (UIDAI) आपल्या आधार (Aadhaar) या डिजिटल ओळख तंत्रज्ञानाचा विस्तार आता आंतरराष्ट्रीय स्तरावर नेण्याचा महत्त्वपूर्ण निर्णय घेतला आहे. विशेषतः अनिवासी भारतीय (NRI) आणि परदेशातील भारतीय नागरिक (OCI) यांच्यासाठी हे डिजिटल ओळख तंत्रज्ञान सहज उपलब्ध करून देणे, हा या योजनेचा मुख्य उद्देश आहे.
ग्लोबल फिनटेक फेस्ट २०२६ (Global Fintech Fest 2026) दरम्यान आयोजित एका अनौपचारिक चर्चेत बोलताना UIDAI चे मुख्य कार्यकारी अधिकारी (CEO) सौरभ विजय यांनी ही माहिती दिली. आधारच्या जागतिक विस्ताराला गती देण्यासाठी याच्या पायाभूत सुविधा अधिक मजबूत करणे हे आमचे मुख्य ध्येय असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.
सौरभ विजय यांनी सांगितले की, "आता आमचे संपूर्ण लक्ष आधारला आंतरराष्ट्रीय स्वरूप देण्यावर केंद्रित आहे. यासाठी प्रणालीच्या 'इंटरऑपरेबिलिटी' (आंतरकार्यक्षमता) भागावर वेगाने काम सुरू आहे, जेणेकरून हे तंत्रज्ञान सीमापार सहजासहजी वापरता येईल. या संदर्भात काही 'प्रूफ ऑफ कॉन्सेप्ट' (PoCs) म्हणजेच संकल्पनेच्या सिद्धतेचे प्रयोग आधीपासूनच यशस्वीरीत्या सुरू आहेत."
ते पुढे म्हणाले, "आमची कायदेशीर चौकटही आधारला आंतरराष्ट्रीय स्तरावर मान्यता मिळवून देण्याच्या दृष्टीने विकसित केली जात आहे. परदेशातील भारतीय नागरिकांना (OCI) आधार प्रणालीशी जोडल्यास देशात अधिक परदेशी गुंतवणूक आकर्षित होण्यास मोठी मदत होईल."
आर्थिक व्यवहारांच्या सुरक्षित आणि पारदर्शक प्रमाणीकरणासाठी UIDAI ही संस्था नॅशनल पेमेंट्स कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया (NPCI) सोबत सातत्याने काम करत आहे.
छोट्या व्यापाऱ्यांना आणि डिजिटल उद्योजकांना केवायसी (KYC) प्रक्रिया अधिक सुलभ व्हावी, यासाठी UIDAI विशेष मार्गदर्शक तत्त्वे तयार करत आहे. याच धोरणाचा एक भाग म्हणून 'आधार लाईट' (Aadhaar Lite) हे नवीन उत्पादन लवकरच सादर केले जाणार आहे.
ठळक वैशिष्ट्ये:
सुलभ डिजिटल केवायसी: आधार-आधारित प्रमाणीकरणामुळे ग्राहक ऑनबोर्डिंग (Customer Onboarding) अत्यंत सोपे आणि गतिमान झाले आहे.
वेळेची बचत: भागीदार संस्था आणि व्यापाऱ्यांच्या ऑनबोर्डिंग वेळेत लक्षणीय घट झाली आहे.
नवे धोरण: 'आधार लाईट'मुळे केवायसीचा संपूर्ण प्रवास अधिक सोपा होईल आणि यासंदर्भातील अधिकृत मार्गदर्शक तत्त्वे लवकरच जाहीर केली जातील.
या जागतिक पावलामुळे भारत डिजिटल ओळख आणि फिनटेक क्षेत्रातील आपले वर्चस्व जागतिक पटलावर अधिक मजबूत करेल, असा विश्वास व्यक्त केला जात आहे.
