मुंबई: जर तुम्ही सरकारी कामांसाठी किंवा पीएफ (PF) काढण्यासाठी आधार कार्डचा वापर जन्मतारखेचा पुरावा म्हणून करत असाल, तर ही बातमी तुमच्यासाठी अत्यंत महत्त्वाची आहे. भारतीय विशिष्ट ओळख प्राधिकरण (UIDAI) ने आता स्पष्ट केले आहे की, आधार कार्ड हे केवळ ओळखीचा आणि पत्त्याचा पुरावा आहे, ते जन्मतारखेचा (DOB) अधिकृत पुरावा मानले जाणार नाही.
या निर्णयामुळे आता शाळा प्रवेश, पेन्शन, विमा दावे आणि इतर कायदेशीर प्रक्रियांमध्ये केवळ आधार दाखवून चालणार नाही.
UIDAI नुसार, आधार कार्ड बनवताना दिलेली जन्मतारीख ही संबंधित व्यक्तीने दिलेल्या माहितीवर (Self-declaration) आधारित असते. अनेक प्रकरणांमध्ये ही माहिती पूर्णपणे सत्यापित नसते. जर एखाद्या व्यक्तीकडे वैध कागदपत्रे नसतील, तर अंदाजे वयानुसार १ जानेवारी ही 'डीफॉल्ट' तारीख नोंदवली जाते. यामुळे आधारमधील तारीख ही कायदेशीररीत्या जन्मतारखेचा अंतिम पुरावा ठरू शकत नाही.
EPFO चा मोठा निर्णय: कर्मचारी भविष्य निर्वाह निधी संघटनेने (EPFO) जानेवारी २०२४ पासूनच जन्मतारीख दुरुस्तीसाठी स्वीकारल्या जाणाऱ्या कागदपत्रांच्या यादीतून आधारला वगळले आहे.
सर्वोच्च न्यायालयाचा निर्वाळा: ऑक्टोबर २०२४ मध्ये सर्वोच्च न्यायालयाने आणि विविध उच्च न्यायालयांनी स्पष्ट केले आहे की, आधार कार्ड हे जन्म दाखल्यासारख्या अधिकृत सरकारी नोंदींची जागा घेऊ शकत नाही.
UIDAI परिपत्रक ०८/२०२३: या परिपत्रकानुसार, आधारचा मुख्य उद्देश 'ओळख' सिद्ध करणे हा आहे, 'वय' सिद्ध करणे नाही.
आधार कार्ड या शर्यतीतून बाहेर पडल्यामुळे, आता नागरिकांना खालील कागदपत्रांचा आधार घ्यावा लागेल:
१. जन्म प्रमाणपत्र (Birth Certificate)
२. इयत्ता १० वीची सनद किंवा गुणपत्रिका (SSC Certificate)
३. शाळा सोडल्याचा दाखला (Leaving Certificate - LC/SLC)
४. पासपोर्ट (Passport)
५. शासकीय प्राधिकरणाने जारी केलेले अधिकृत वयाचे प्रमाणपत्र
आधार कार्ड आता जन्मतारखेसाठी बाद झाले असले तरी, इतर कामांसाठी त्याचे महत्त्व कायम आहे:
थेट लाभ हस्तांतरण (DBT): गॅस सबसिडी, पेन्शन आणि सरकारी योजनांचे पैसे थेट खात्यात जमा होण्यासाठी.
ई-केवायसी (e-KYC): बँक खाते उघडणे, नवीन सिम कार्ड घेणे यासाठी ओळखीचा पुरावा म्हणून.
पत्ता पुरावा: रहिवासी पुरावा म्हणून आधार अजूनही सर्वत्र ग्राह्य धरले जाते.
आधार कार्डावरील जन्मतारीख चुकीची असल्यास ती दुरुस्त करण्याची सर्वस्वी जबाबदारी कार्डधारकाची असेल. त्यामुळे, भविष्यकालीन अडचणी टाळण्यासाठी आपल्या जन्म दाखल्यानुसारच इतर सर्व कागदपत्रांची पडताळणी करून घेणे हिताचे ठरेल.
