नवी दिल्ली: कर्मचारी भविष्य निर्वाह निधी संघटनेच्या (EPFO) सात कोटींहून अधिक सदस्यांसाठी एक अत्यंत दिलासादायक बातमी समोर आली आहे. सेवानिवृत्तीनंतर पीएफ (PF) काढण्यासाठी आता कार्यालयाचे उंबरठे झिजवण्याची गरज उरणार नाही. ईपीएफओ लवकरच अंतिम पीएफ काढण्याच्या दाव्यांसाठी 'स्वयंचलित' (Automatic) सेटलमेंट प्रक्रिया सुरू करणार आहे. यामुळे निवृत्तीनंतरचे पैसे अवघ्या तीन दिवसांत थेट सदस्याच्या बँक खात्यात जमा होतील, अशी माहिती ईपीएफओचे आयुक्त रमेश कृष्णमूर्ती यांनी दिली.
सध्या ईपीएफओमध्ये ५ लाख रुपयांपर्यंतच्या आंशिक किंवा आगाऊ रक्कम (Advance PF) काढण्याचे दावे स्वयंचलित पद्धतीने निकाली काढले जातात. मात्र, सेवानिवृत्तीनंतरची अंतिम रक्कम काढण्यासाठी मानवी हस्तक्षेप आणि पडताळणीची प्रक्रिया पार पाडावी लागते, ज्याला बराच वेळ लागतो. आता हीच 'ऑटो-मोड' सिस्टीम अंतिम पीएफ सेटलमेंटसाठी लागू केली जाणार आहे. यामुळे दाव्यांचे निवारण जलद होऊन निवृत्तीच्या दिवशी किंवा त्यानंतर अवघ्या ७२ तासांत रक्कम मिळणे शक्य होणार आहे.
नोकरी बदलणाऱ्या कर्मचाऱ्यांसाठीही ईपीएफओने मोठी सुधारणा प्रस्तावित केली आहे. "जर एखाद्या सदस्याने नोकरी बदलली, तर जुन्या खात्यातील रक्कम नवीन खात्यात हस्तांतरित करण्यासाठी आता कोणताही वेगळा अर्ज करण्याची गरज राहणार नाही. ही प्रक्रिया पूर्णपणे स्वयंचलित केली जाईल, ज्यामुळे सदस्य खाते आपोआप नवीन कंपनीच्या खात्याशी लिंक होईल," असेही आयुक्त कृष्णमूर्ती यांनी स्पष्ट केले.
केंद्र सरकारने ८ मे रोजी चार नवीन कामगार संहितांची अधिसूचना प्रसिद्ध केली आहे. या नवीन कायदेशीर चौकटीअंतर्गत:
कर्मचारी भविष्य निर्वाह निधी योजना १९५२
कर्मचारी ठेव संलग्न विमा योजना १९७६
कर्मचारी निवृत्ती वेतन योजना १९९५
या तिन्ही महत्त्वाच्या योजनांची पुनर्रचना करून त्यांची पुन्हा अधिसूचना जारी केली जाणार आहे. या बदलांमुळे व्याख्येतील गुंतागुंत कमी होऊन प्रक्रियांचे प्रमाणीकरण (Standardization) होणार आहे.
गेल्या आर्थिक वर्षात ईपीएफओने स्वयंचलित दावा निराकरण प्रणालीअंतर्गत तब्बल १.८७ कोटी दावे निकाली काढले आहेत. 'केवायसी' (KYC) प्रक्रियेतील सुधारणा आणि डिजिटल तंत्रज्ञानाचा वापर वाढल्यामुळे ईपीएफओची कार्यक्षमता लक्षणीयरीत्या सुधारली असून, सदस्यांच्या तक्रारींचे प्रमाणही कमी झाले आहे.
थोडक्यात महत्त्वाचे:
३ दिवसांची कालमर्यादा: ऑटो-मोडमुळे दावा दाखल केल्यापासून ३ दिवसांत पैसे मिळतील.
५ लाखांपर्यंतचे दावे: सध्या केवळ आगाऊ रक्कमेसाठी मर्यादित असलेली सिस्टीम आता पूर्ण सेटलमेंटसाठी वापरली जाईल.
प्रगत तंत्रज्ञान: जलद हस्तांतरण आणि डिजिटल पडताळणीवर भर. नवीन खाते आपोआप जुन्याशी लिंक होणार; आयुक्तांनी दिली महत्त्वाची माहिती.