नवी दिल्ली: तुमचेही एखादे जुने पीएफ (PF) खाते आहे का, ज्याचा तपशील तुम्ही विसरला आहात? किंवा नोकरी बदलल्यानंतर जुन्या खात्यातील पैसे तसेच पडून आहेत? अशा करोडो नोकरदारांसाठी कर्मचारी भविष्य निर्वाह निधी संघटनेने (EPFO) एक अत्यंत महत्त्वाची सुविधा आणली आहे. EPFO लवकरच 'ई-प्राप्ती' (e-PRAAPTI) नावाचे एक विशेष वेब पोर्टल सुरू करणार आहे, ज्याद्वारे नागरिक आपली जुनी आणि 'इनऑपरेटिव्ह' (निष्क्रिय) खाती शोधून त्यातील पैसे परत मिळवू शकणार आहेत.
अनेकदा कर्मचारी नोकरी बदलतात, पण जुन्या कंपनीचा पीएफ नंबर माहित नसल्यामुळे किंवा कागदपत्रे हरवल्यामुळे ते पैसे तसेच पडून राहतात. जर एखाद्या खात्यात ३६ महिन्यांपेक्षा जास्त काळ कोणतेही योगदान जमा झाले नाही, तर ते खाते 'इनऑपरेटिव्ह' मानले जाते. अशा खात्यांचा शोध घेऊन ती पुन्हा मुख्य प्रवाहात आणण्यासाठी हे पोर्टल तयार करण्यात आले आहे.
आधार-आधारित शोध: हे पोर्टल पूर्णपणे आधार कार्डवर आधारित असेल. तुमच्या आधार नंबरच्या साहाय्याने सिस्टीम तुमच्या नावावर असलेली सर्व जुनी खाती शोधण्याचा प्रयत्न करेल.
UAN शी लिंक करण्याची सोय: एकदा तुमचे जुने खाते सापडले की, ते तुमच्या सध्याच्या सक्रिय 'UAN' (Universal Account Number) शी लिंक करता येईल. यामुळे जुन्या खात्यातील रक्कम सध्याच्या खात्यात ट्रान्सफर करणे सोपे होईल.
दोन टप्प्यात प्रक्रिया:
1. पहिला टप्पा: ज्यांच्याकडे त्यांचा जुना 'Member ID' किंवा पीएफ नंबर आहे, ते या पोर्टलद्वारे आपले प्रोफाईल अपडेट करू शकतील.
2. दुसरा टप्पा: ज्यांच्याकडे कोणतीही माहिती नाही, त्यांच्यासाठी केवळ नाव, जन्मतारीख आणि आधार कार्डाच्या आधारे खाते शोधण्याची सुविधा दिली जाईल.
सध्या EPFO कडे अशा निष्क्रिय खात्यांमध्ये हजारो कोटी रुपये पडून आहेत. २०१४ पूर्वी, जेव्हा UAN प्रणाली नव्हती, तेव्हा खाते व्यवस्थापन कठीण होते. आता डिजिटल क्रांतीच्या मदतीने हे पैसे खऱ्या लाभार्थ्यांपर्यंत पोहोचवण्याचा सरकारचा मानस आहे.
केंद्रीय कामगार मंत्री मनसुख मांडविया यांनी अलीकडेच माहिती दिली की, EPFO ने २०२५-२६ या आर्थिक वर्षात विक्रमी ८.३१ कोटी दावे (Claims) निकाली काढले आहेत. विशेष म्हणजे, यातील ७१% पेक्षा जास्त दावे 'ऑटो मोड'मध्ये अवघ्या ३ दिवसांच्या आत पूर्ण झाले आहेत. आता 'ई-प्राप्ती' पोर्टलमुळे हा वेग आणखी वाढण्याची शक्यता आहे.
१. पीर-टू-पीर ट्रान्सफर: जुन्या कंपन्यांच्या किंवा पीएफ ऑफिसच्या फेऱ्या मारण्याची आता गरज उरणार नाही.
२. पारदर्शकता: तुमच्या पीएफ खात्यात किती रक्कम आहे आणि ती कुठे आहे, याची स्पष्ट माहिती मिळेल.
३. कमी कागदपत्रे: आधार प्रमाणीकरणामुळे प्रत्यक्ष कागदपत्रे सादर करण्याची कटकट कमी होईल.
जर तुमचेही पीएफचे पैसे जुन्या खात्यात अडकले असतील, तर 'ई-प्राप्ती' पोर्टल तुमच्यासाठी एक मोठे वरदान ठरणार आहे. लवकरच हे पोर्टल सर्वांसाठी खुले केले जाईल, ज्यामुळे कामगारांना त्यांच्या कष्टाची जमापुंजी मिळवणे सुलभ होईल.
