मुंबई/नवी दिल्ली: कर्मचारी भविष्य निर्वाह निधी संघटनेच्या (EPFO) कोट्यवधी सदस्यांसाठी एक अत्यंत महत्त्वाची बातमी आहे. EPFO ने आर्थिक वर्ष २०२५-२६ साठी ८.२५% व्याजदर कायम ठेवला असून, आता हे व्याज सदस्यांच्या खात्यात जमा करण्याची प्रक्रिया सुरू झाली आहे. जर तुम्ही पगारदार कर्मचारी असाल आणि दरमहा तुमच्या पगारातून पीएफ कापला जात असेल, तर तुमच्या खात्यात व्याजाचे पैसे जमा झाले आहेत की नाही, हे तुम्ही घरबसल्या सहज तपासू शकता.
जरी ईपीएफ व्याजाची रक्कम वर्षाच्या शेवटी एकदाच खात्यात जमा केली जात असली, तरी तिची गणना दरमहा खात्यात शिल्लक असलेल्या रकमेच्या (Monthly Running Balance) आधारावर केली जाते. व्याज जमा होण्याची प्रक्रिया पूर्ण झाल्यानंतर, सदस्य विविध डिजिटल माध्यमांचा वापर करून आपल्या खात्याची अद्ययावत स्थिती तपासू शकतात.
EPFO ने सदस्यांच्या सोयीसाठी अनेक पर्याय उपलब्ध करून दिले आहेत. मुख्यत्वे खालील चार माध्यमांद्वारे खात्याची स्थिती जाणून घेता येते:
१. EPFO सदस्य ई-सेवा पोर्टल
२. उमंग (UMANG) मोबाईल ॲप
३. मिस्ड कॉल सेवा
४. एसएमएस (SMS) सेवा
याशिवाय, EPFO ने 'पासबुक लाइट' (Passbook Lite) ही सुविधा देखील उपलब्ध करून दिली आहे. ही मुख्य पासबुकची एक सुलभ आवृत्ती असून, याद्वारे खात्यातील एकूण शिल्लक, अलिकडचे योगदान आणि काढलेली रक्कम यांचा त्वरित आढावा घेता येतो.
तुमच्या खात्यात ८.२५% दराने व्याज जमा झाले आहे की नाही हे तपासण्यासाठी खालील सोप्या स्टेप्स फॉलो करा:
पायरी १: सर्वात आधी EPFO च्या अधिकृत सदस्य पासबुक पोर्टलला भेट द्या.
पायरी २: तुमचा १२-अंकी युनिव्हर्सल अकाउंट नंबर (UAN), पासवर्ड आणि स्क्रीनवर दिसणारा कॅप्चा कोड टाकून लॉग इन करा.
पायरी ३: सुरक्षेचा उपाय म्हणून, आधार कार्डशी लिंक असलेल्या मोबाईल नंबरवर आलेला ओटीपी (OTP) टाकून पडताळणी पूर्ण करा.
पायरी ४: लॉग इन झाल्यावर 'View' वर क्लिक करा आणि 'Passbook Lite' चा पर्याय निवडा.
पायरी ५: तुमच्या खात्यातील नवीनतम नोंदींचे (Latest Entries) पुनरावलोकन करा. व्याज जमा झाले असल्यास, तिथे संबंधित आर्थिक वर्षाच्या व्याजाची स्पष्ट नोंद आणि अद्ययावत शिल्लक दिसून येईल.
केवळ वार्षिक व्याज तपासणे पुरेसे नाही, तर कर्मचाऱ्यांनी त्यांच्या खात्यात दरमहा जमा होणाऱ्या रकमेवरही बारीक लक्ष ठेवले पाहिजे. ईपीएफ नियमांनुसार, प्रत्येक महिना संपल्यानंतर १५ दिवसांच्या आत कंपनीने कर्मचारी आणि मालकाचा हिस्सा EPFO कडे जमा करणे कायदेशीररित्या बंधनकारक आहे.
पगाराच्या स्लिपमध्ये होणारी पीएफ कपात प्रत्यक्ष खात्यात जमा होतेय की नाही, हे उमंग ॲप किंवा ई-सेवा पोर्टलद्वारे नियमित तपासत राहणे आर्थिक सुरक्षेच्या दृष्टीने हिताचे ठरते.
जर तुमच्या पगारातून नियमित कपात होत असूनही पीएफ खात्यात योगदान दिसत नसेल, तर सर्वप्रथम तुमच्या कंपनीच्या मानव संसाधन (HR) किंवा वित्त विभागाशी संपर्क साधावा.
कंपनीकडून योग्य प्रतिसाद न मिळाल्यास, तुम्ही EPFO चे अधिकृत तक्रार निवारण व्यासपीठ EPFiGMS (EPF Grievance Management System) द्वारे ऑनलाइन तक्रार नोंदवू शकता. या प्रणालीद्वारे योगदान, पैसे काढणे, पीएफ ट्रान्सफर किंवा खाते अपडेट करण्याच्या तक्रारींचे जलद गतीने निवारण केले जाते.
अनेकदा तांत्रिक कारणांमुळे किंवा टप्प्याटप्प्याने होणाऱ्या प्रक्रियेमुळे पासबुकमध्ये व्याज दिसण्यास उशीर होतो. परंतु, यामुळे सदस्यांचे कोणतेही आर्थिक नुकसान होत नाही. ईपीएफ योजना, १९५२ च्या कलम ६० नुसार, व्याज क्रेडिट होण्यास विलंब झाला तरीही सदस्यांचे व्याज वाया जात नाही.
EPFO ने अनेकदा स्पष्ट केले आहे की, पासबुकमध्ये एंट्री उशिरा दिसली तरी संपूर्ण पात्र कालावधीचे व्याज खात्यात जोडले जाते. त्यामुळे जर तुमच्या पासबुकमध्ये अद्याप ८.२५% व्याज दिसले नसेल, तरी काळजी करण्याचे कारण नाही; तुमचे पैसे नियमांनुसार पूर्णपणे सुरक्षित आहेत.