देशातील कॉर्पोरेट क्षेत्राने चालू आर्थिक वर्षात बँक कर्जाकडे अधिक कल दर्शविल्याने कॉर्पोरेट बाँड बाजारात घट झाल्याचे स्पष्ट झाले आहे. Reserve Bank of India (RBI) च्या ताज्या बुलेटिनमध्ये दिलेल्या माहितीनुसार, आर्थिक वर्ष 2025-26 च्या पहिल्या नऊ महिन्यांत (9MFY26) एकूण कॉर्पोरेट बाँड जारी सुमारे 6 टक्क्यांनी घटले आहे.
रिझर्व्ह बँकेच्या ‘State of the Economy’ अहवालानुसार,
9MFY26 दरम्यान एकूण कॉर्पोरेट बाँड जारी ₹6.83 लाख कोटी झाले.
मागील वर्षी याच कालावधीत हा आकडा ₹7.25 लाख कोटी होता.
म्हणजेच वाढत्या कॉर्पोरेट बाँड उत्पन्नामुळे आणि तुलनेने सोयीस्कर बँक कर्ज उपलब्धतेमुळे कंपन्यांनी बाँड बाजारापेक्षा बँकिंग चॅनेलकडे अधिक वळण घेतले आहे.
डिसेंबर 2025 मध्ये मात्र बाँड जारीत सुधारणा दिसून आली आणि नोव्हेंबर 2025 मधील ₹59,000 कोटींच्या तुलनेत जारीत वाढ नोंदवली गेली.
अहवालानुसार, कॉर्पोरेट बाँडचे उत्पन्न (Yield) कालावधी आणि रेटिंग स्पेक्ट्रममध्ये कडक झाले आहे. संबंधित परिपक्वता असलेल्या सरकारी सिक्युरिटीजवरील स्प्रेडमध्ये वाढ झाली आहे.
उदाहरणार्थ:
एक वर्षाच्या आणि तीन वर्षांच्या “AAA” रेटेड बाँड्सचा स्प्रेड
- 16 जानेवारी 2026 ते 16 फेब्रुवारी 2026 दरम्यान 181 बेसिस पॉइंट्स (bps) पर्यंत वाढला.
- यापूर्वी 16 डिसेंबर 2025 ते 14 जानेवारी 2026 दरम्यान तो 151 bps होता.
याचा अर्थ गुंतवणूकदार अधिक परताव्याची मागणी करत आहेत, ज्यामुळे कंपन्यांसाठी बाँडद्वारे भांडवल उभारणे तुलनेने महाग झाले आहे.
रिझर्व्ह बँक बुलेटिननुसार, शेड्युल्ड कमर्शियल बँकांच्या (SCBs) कर्ज आणि ठेवींमध्ये दुहेरी अंकी वाढ कायम आहे.
31 जानेवारी 2026 रोजी कर्जवाढ वार्षिक आधारावर 14.6%
31 डिसेंबर 2025 रोजी 14.5%
ठेवी वाढ 12.5% (मागील वर्षी 12.7%)
यावरून स्पष्ट होते की कर्जवाढ ठेवींच्या वाढीपेक्षा अधिक आहे, ज्यामुळे बँकिंग क्षेत्रात क्रेडिट डिमांड मजबूत असल्याचे दिसते.
डिसेंबर 2025 मध्ये बिगर-अन्न बँक कर्जवाढ मजबूत राहिली.
कृषी व औद्योगिक क्षेत्र – दुहेरी अंकी वाढ
MSME व मोठे उद्योग – कर्जवाढीत वाढ
सेवा क्षेत्र – NBFC, व्यापार, व्यावसायिक रिअल इस्टेटमुळे वाढ
वैयक्तिक कर्जे – गृहनिर्माण, सोने व वाहन कर्जामुळे वेग
31 जानेवारी 2026 पर्यंत व्यावसायिक क्षेत्राकडे एकूण आर्थिक संसाधनांचा प्रवाह ₹34.5 लाख कोटींवर पोहोचला आहे, जो मागील वर्षी ₹25.5 लाख कोटी होता.
व्यावसायिक क्षेत्राला एकूण थकीत कर्ज 14.7% वाढले
बिगर-बँकिंग स्रोत 15.1% वाढले
कॉर्पोरेट बाँड जारी आणि थेट परकीय गुंतवणुकीत वाढ
- कॉर्पोरेट क्षेत्र बँक कर्जावर अधिक अवलंबून
- बाँड बाजारात खर्च वाढल्याने कंपन्यांचा कल कमी
- बँकिंग प्रणालीत क्रेडिट डिमांड मजबूत
- अर्थव्यवस्थेत भांडवल प्रवाह वाढता
एकंदरीत, वाढत्या उत्पन्नामुळे आणि बाजारातील कडक परिस्थितीमुळे कॉर्पोरेट बाँड बाजारात तात्पुरती घट झाली असली तरी बँकिंग क्षेत्रातील कर्जवाढ अर्थव्यवस्थेतील गतिमानतेचे सकारात्मक संकेत देत आहे.