बुडीत कर्जे घटली, नफा वाढला; नागरी सहकारी बँकांची बाजारातील विश्वासार्हता वाढली. 
Co-op Banks

RBI FSR 2026: टियर-१ नागरी सहकारी बँकांची बाजी!

बुडीत कर्जात घट , नफा वाढला; नागरी सहकारी बँकांची बाजारातील विश्वासार्हता वाढली.

Prachi Tadakhe

मुंबई : भारतीय रिझर्व्ह बँकेने (RBI) आपला 'वित्तीय स्थिरता अहवाल' (FSR) - जून २०२६ नुकताच प्रसिद्ध केला आहे. या अहवालानुसार, देशातील नागरी सहकारी बँकांनी (UCBs) आर्थिक वर्ष २०२६ मध्ये सर्वच आघाड्यांवर चमकदार कामगिरी केली आहे. विशेषतः चारही नियामक स्तरांवरील नागरी सहकारी बँकांनी नफाक्षमता, मालमत्तेची गुणवत्ता (Asset Quality) आणि भांडवली पर्याप्तता (Capital Adequacy) यामध्ये लक्षणीय सुधारणा करत आपले वित्तीय आरोग्य अधिक मजबूत केले आहे. यामध्ये 'टियर-१ (टियर -स्तर/क्रमवारी )' श्रेणीतील बँकांनी इतर सर्व स्तरांना मागे टाकत अव्वल स्थान पटकावले आहे.

टियर-१ नागरी सहकारी संस्था नफ्यामध्ये अव्वल

रिझर्व्ह बँकेच्या स्तरनिहाय नफा चार्टचा अभ्यास केला असता, चारही स्तरांमध्ये 'टियर-१' नागरी सहकारी संस्था सर्वाधिक फायदेशीर ठरल्या आहेत. या बँकांनी इक्विटीवरील परतावा (ROE), मालमत्तेवरील परतावा (ROA) आणि निव्वळ व्याज मार्जिन (NIM) या तिन्ही महत्त्वाच्या निकषांवर सर्वोत्तम कामगिरी नोंदवली आहे. टियर-१ बँकांच्या तुलनेत उर्वरित स्तरांमधील बँकांचा नफा या आर्थिक वर्षात सर्वसाधारणपणे स्थिर राहिल्याचे अहवालात नमूद करण्यात आले आहे.

सहकारी बँकिंग क्षेत्रासाठी सर्वात दिलासादायक बाब म्हणजे मालमत्तेच्या गुणवत्तेत झालेली सुधारणा होय. मार्च २०२५ ते मार्च २०२६ या कालावधीत सर्वच स्तरांवरील बँकांच्या एकूण अनुत्पादक मालमत्तेत (GNPA) आणि निव्वळ अनुत्पादक मालमत्तेत (NNPA) मोठी घट झाली आहे.

त्याच वेळी, बँकांचे तरतूद व्याप्ती गुणोत्तर (PCR - Provision Coverage Ratio) वाढले आहे. पीसीआरमधील ही वाढ दर्शवते की, बँकांनी संभाव्य तणावग्रस्त किंवा बुडीत मालमत्तांविरुद्ध स्वतःकडे अधिक मजबूत आर्थिक तरतूद (Provisions) करून ठेवली आहे, ज्यामुळे बँकांचे भविष्य अधिक सुरक्षित झाले आहे.

रिझर्व्ह बँकेच्या स्तरनिहाय CRAR (भांडवल ते जोखीम-भारित मालमत्ता गुणोत्तर) तक्त्यावरून असे दिसून येते की, सर्वच श्रेणीतील बँकांचा भांडवली साठा रिझर्व्ह बँकेने ठरवून दिलेल्या किमान मर्यादेपेक्षा सहजपणे वर राहिला आहे.

  • टियर-१ UCBs: ९% च्या किमान आवश्यकतेच्या तुलनेत तब्बल २०.०% इतका सर्वाधिक CRAR नोंदवला.

  • टियर-२ UCBs: १८.२% CRAR राखण्यात यशस्वी.

  • टियर-३ UCBs: १८.०% वर पोहोचल्या.

  • टियर-४ UCBs: निर्धारित १२% च्या मर्यादेपेक्षा अधिक, म्हणजेच १५.९% वर राहिल्या.

"नफाक्षमता, मालमत्तेची गुणवत्ता आणि भांडवली पर्याप्तता या त्रिसूत्रीमधील सुधारणा सहकारी बँकांचे ताळेबंद (Balance Sheet) अधिक मजबूत करत आहेत. यामुळे नागरी सहकारी संस्था क्षेत्राची बाजारातील लवचिकता आणि विश्वासार्हता अधिक दृढ झाली आहे."

काही वर्षांपूर्वी पत आणि नियमनाच्या मुद्द्यांवरून अडचणीत सापडलेल्या नागरी सहकारी बँकिंग क्षेत्रासाठी आरबीआयचा हा अहवाल अत्यंत सकारात्मक ऊर्जा देणारा आहे. रिझर्व्ह बँकेने लागू केलेले कडक नियामक स्तर (Tiers) आणि बँकांनी दाखवलेली व्यावसायिक शिस्त यामुळेच हे यश शक्य झाले आहे. विशेषतः छोट्या आकाराच्या (टियर-१) बँकांनी दाखवलेली नफाक्षमता ही तळागाळातील ग्राहकांचा सहकारी बँकांवर असलेला विश्वास पुन्हा वाढवणारी ठरेल, यात शंका नाही.

SCROLL FOR NEXT