आजकाल बहुतेक क्रेडिट कार्ड वापरकर्ते कोणत्याही UPI - सक्षम ॲपचा (उदा. PhonePe, Google Pay, Paytm) वापर करून फक्त QR कोड स्कॅन करून किंवा UPI ID द्वारे आपली बिले भरणे पसंत करतात. मात्र, गेल्या काही दिवसांपासून UPI व्यवहारांवरील मर्चंट डिस्काउंट रेट (MDR) च्या चर्चेमुळे, क्रेडिट कार्ड बिल भरणाऱ्या ग्राहकांमध्ये मोठा गोंधळ निर्माण झाला आहे. प्रस्तावित UPI MDR चौकटीमुळे व्यापाऱ्यांना शुल्क लागेल की थेट ग्राहकांच्या खिशाला कात्री लागणार, असा सवाल उपस्थित केला जात आहे.
या संदर्भात आर्थिक सल्लागार आणि उद्योग क्षेत्रातील तज्ज्ञांनी दिलेल्या माहितीनुसार, क्रेडिट कार्ड बिल भरणाऱ्या सामान्य ग्राहकांवर कोणताही सरसकट MDR लागू केला जात नाही.
तज्ज्ञांचे मत काय आहे?
लॉयल्टी रिवॉर्ड्झचे एमडी आणि सीईओ, अम्रेश आचार्य यांच्या मते, "UPI वर क्रेडिट कार्ड वापरणाऱ्या किंवा त्याद्वारे बिल भरणाऱ्या ग्राहकासाठी प्रत्यक्षात काहीही बदलत नाही. ग्राहकांकडून आधीही असे कोणतेही शुल्क आकारले जात नव्हते आणि भविष्यातही हीच परिस्थिती राहील. ग्राहकाला रिवॉर्ड पॉइंट्स, क्रेडिट फ्लोट किंवा इतर कोणत्याही कारणासाठी क्रेडिट कार्ड वापरायचे असेल, तर तो त्यांचा वैयक्तिक निर्णय आहे; नवीन UPI MDR प्रणालीचा त्यावर कोणताही विपरीत परिणाम होणार नाही."
तसेच विभवंगल अनुकूलचे व्यवस्थापकीय संचालक, सिद्धार्थ मौर्य यांनी स्पष्ट केले की, NPCI (नॅशनल पेमेंट कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया) क्रेडिट कार्ड बिल भरण्याची सुविधा UPI अंतर्गत उपलब्ध करून देते, परंतु त्यासाठी ग्राहकांवर थेट MDR लादण्याची कोणतीही तरतूद नाही.
क्रेडिट कार्ड बिल पेमेंट आणि BBPS इकोसिस्टम
जरी सामान्य बँक-टू-बँक (Bank-to-Bank) UPI व्यवहार पूर्णपणे मोफत असले, तरी क्रेडिट कार्ड बिल पेमेंटची प्रक्रिया नेहमीच साध्या बँक ट्रान्सफरसारखी नसते. हे व्यवहार बऱ्याचदा भारत बिल पेमेंट सिस्टम (BBPS) द्वारे पार पडतात.
सुविधा शुल्क (Convenience Fee): BBPS इकोसिस्टमद्वारे बिल पेमेंट करताना जोडलेल्या मध्यस्थ संस्था किंवा प्लॅटफॉर्म्सच्या स्वतःच्या व्यावसायिक अटी असू शकतात.
MDR पेक्षा वेगळे शुल्क: या प्रक्रियेत काही ॲप्सकडून 'प्रोसेसिंग फी' किंवा 'सुविधा शुल्क' (Convenience Charge) आकारले जाऊ शकते, परंतु हे शुल्क म्हणजे UPI MDR नाही.
UPI द्वारे क्रेडिट कार्डचे बिल भरताना ग्राहकांना थेट MDR द्यावा लागत नाही. मात्र, तुम्ही वापरत असलेल्या प्लॅटफॉर्मनुसार (किंवा BBPS च्या माध्यमातून पेमेंट करताना) जर एखादे ॲप अल्प सुविधा शुल्क आकारत असेल, तर ते ॲपचे स्वतःचे धोरण असू शकते - त्याचा UPI MDR शी संबंध नाही. त्यामुळे ग्राहक पूर्वीप्रमाणेच बिनधास्तपणे UPI द्वारे आपल्या क्रेडिट कार्डची बिले भरू शकतात.
