परकीय गुंतवणुकीत सुधारणा; डॉलरला रुपयाची जोरदार टक्कर!

मुंबई: कच्च्या तेलाच्या किमतीत झालेली घसरण आणि परकीय गुंतवणुकीतील सुधारणा यामुळे आठवड्याच्या सुरुवातीला देशांतर्गत परकीय चलन बाजारात भारतीय रुपयाला बळ मिळाले आहे. सोमवारच्या सुरुवातीच्या सत्रात अमेरिकन डॉलरच्या तुलनेत रुपया २० पैशांनी वधारून ९४.२५ च्या पातळीवर पोहोचला. मात्र, जागतिक बाजारात डॉलरची वाढती मजबुती आणि आंतरराष्ट्रीय पातळीवरील अस्थिरतेमुळे गुंतवणूकदारांमध्ये असलेली सावधगिरी यामुळे रुपयावरील दबाव अजूनही पूर्णपणे हटलेला नाही.

• आंतरबँक परकीय चलन बाजारात रुपया सकाळी ९४.३६ वर उघडला होता. त्यानंतर बाजारपेठेतील सकारात्मक संकेतांमुळे रुपयाने गती पकडली आणि मागील सत्राच्या नीचांकी पातळीवरून २० पैशांची सुधारणा करत ९४.२५ चा स्तर गाठला. यापूर्वी, गुरुवारी झालेल्या व्यवहारात रुपया ९४.४५ वर बंद झाला होता, तर शुक्रवारी मोहरमनिमित्त भारतीय शेअर, चलन आणि कमोडिटी बाजार बंद होते.

जागतिक तेल मानक असलेल्या 'ब्रेंट क्रूड'च्या किमतीत गेल्या एका आठवड्यात १० टक्क्यांहून अधिक घसरण झाली आहे. सद्यस्थितीत ब्रेंट क्रूड प्रति बॅरल सुमारे ७२ डॉलरच्या आसपास व्यापार करत असून, हा गेल्या चार महिन्यांतील नीचांकी स्तर आहे. मध्यपूर्वेतील होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून तेल टँकर्सची वाहतूक सुरळीत झाल्याने आणि आखाती देशांमधील पुरवठा पूर्ववत झाल्याने तेलाचे दर आटोक्यात आले आहेत.

भारत आपल्या गरजेच्या बहुतांश कच्चे तेल आयात करतो. त्यामुळे जागतिक बाजारात तेलाच्या किमती कमी होणे म्हणजे भारताचा आयात खर्च कमी होणे आणि पर्यायाने डॉलरची मागणी मर्यादित राहणे, जे रुपयाला बळ देण्यासाठी अत्यंत पूरक ठरते.

चलन बाजारातील तज्ज्ञांच्या मते, रुपयासाठी देशांतर्गत आणि बाह्य परिस्थिती अनुकूल असली, तरी अमेरिकन डॉलरची आंतरराष्ट्रीय बाजारातील ताकद हा सध्या मोठा अडथळा ठरत आहे. प्रमुख सहा चलनांच्या समूहाच्या तुलनेत डॉलरची ताकद मोजणारा 'डॉलर निर्देशांक' ०.०२ टक्क्यांनी वाढून १०१.३७ वर पोहोचला असून, डॉलर सध्या १३ महिन्यांच्या उच्चांकाजवळ आहे.

सीआर फॉरेक्स ॲडव्हायझर्सचे व्यवस्थापकीय संचालक अमित पाबरी यांनी या परिस्थितीवर प्रकाश टाकताना सांगितले:

रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाने (RBI) प्रसिद्ध केलेल्या ताज्या आकडेवारीनुसार, १९ जून रोजी संपलेल्या आठवड्यात भारताचा परकीय चलन साठा ९६३ दशलक्ष डॉलरने वाढून ६७२.५८७ अब्ज डॉलरवर पोहोचला आहे. याच्या आधीच्या आठवड्यात हा साठा ९.९८५ अब्ज डॉलरने घटला होता. गेल्या काही महिन्यांत रुपयाची घसरण रोखण्यासाठी आरबीआयने मोठ्या प्रमाणावर डॉलरची विक्री केली होती; मात्र आता केंद्रीय बँक पुन्हा एकदा आपले राखीव भांडवल मजबूत करत असल्याचे या वाढीवरून स्पष्ट होते.

चलन बाजारात रुपया वधारला असला तरी देशांतर्गत शेअर बाजारात सुरुवातीच्या सत्रात संमिश्र वातावरण पाहायला मिळाले. मुंबई शेअर बाजाराचा निर्देशांक 'सेन्सेक्स' ६३.६५ अंकांच्या घसरणीसह ७७,०४७.६३ वर व्यापार करत होता, तर राष्ट्रीय शेअर बाजाराचा 'निफ्टी' १६.५५ अंकांच्या किंचित वाढीसह २४,०७०.२० वर पोहोचला होता.

कच्च्या तेलाची घसरण रुपयाला तात्कालिक दिलासा देत असली, तरी जागतिक स्तरावर डॉलरची मक्तेदारी आणि गुंतवणूकदारांची जोखीम घेण्याची मंदावलेली इच्छा यामुळे आगामी काळात रुपयाची वाटचाल अत्यंत संवेदनशील आणि चढ-उतारांची राहण्याची शक्यता आहे.