भारतीयांचा क्रेडिट कार्ड वापरण्याकडे कल का वाढतोय?

देशात ऑनलाइन पेमेंट, दैनंदिन खरेदी आणि इतर गरजांसाठी क्रेडिट कार्डचा वापर करणाऱ्या ग्राहकांची संख्या झपाट्याने वाढत आहे. भारतीय रिझर्व्ह बँकेने (RBI) नुकत्याच जाहीर केलेल्या ताज्या आकडेवारीनुसार, जुलै २०२६ मध्ये देशभरात क्रेडिट कार्डद्वारे तब्बल २.०८ लाख कोटी रुपयांचे व्यवहार झाले आहेत. गेल्या वर्षीच्या जुलै महिन्याच्या तुलनेत या खर्चात ७.४ टक्क्यांची उल्लेखनीय वाढ झाली आहे. विशेष म्हणजे, सलग तिसऱ्या महिन्यात क्रेडिट कार्डवरील मासिक खर्चाने २ लाख कोटी रुपयांचा टप्पा ओलांडला आहे.

क्रेडिट कार्डवरील खर्चाची सद्यस्थिती

२०२५ या संपूर्ण वर्षात क्रेडिट कार्डवरील सरासरी मासिक खर्च सुमारे १.९३ लाख कोटी रुपये होता. मात्र, २०२६ मधील पहिल्या सात महिन्यांतच (जानेवारी ते जुलै) ही सरासरी वाढून जवळपास २ लाख कोटी रुपयांवर पोहोचली आहे. जुलै २०२६ मध्ये क्रेडिट कार्डवरील एकूण खर्च २.०८ लाख कोटी रुपये राहिला, तर जून २०२६ मध्ये हा खर्च २.०१ लाख कोटी रुपये आणि जुलै २०२५ मध्ये १.९३ लाख कोटी रुपये होता. मार्च २०२६ मध्ये क्रेडिट कार्ड खर्चाने आजवरचा सर्वाधिक २.१८ लाख कोटी रुपयांचा उच्चांक गाठला होता.

खर्चासोबतच देशात सक्रिय क्रेडिट कार्ड्सची संख्याही वेगाने वाढत आहे. बँका आणि वित्तीय संस्थांकडून नवनवीन ऑफर्ससह कार्ड वितरीत केली जात आहेत. जुलै २०२६ अखेर देशात १२.२९ कोटी क्रेडिट कार्ड सक्रिय होती. यापूर्वी जून २०२६ मध्ये ही संख्या १२.१६ कोटी आणि जुलै २०२५ मध्ये ११.१६ कोटी इतकी होती. म्हणजेच एका वर्षाच्या कालावधीत क्रेडिट कार्ड्सच्या संख्येत ९.९ टक्क्यांची वाढ झाली असून, केवळ जुलै महिन्यातच बँकांनी १२.६ लाख नवीन क्रेडिट कार्ड्स जारी केली आहेत.

छोट्या व्यवहारांसाठीही क्रेडिट कार्डचा वापर

आकडेवारीवरून एक नवा प्रवाह समोर आला आहे. जुलै महिन्यात क्रेडिट कार्ड व्यवहारांची एकूण संख्या २४.५ टक्क्यांनी वाढून ६०.५३ कोटी झाली. परंतु, व्यवहारांची संख्या वाढली असली तरी प्रति व्यवहार सरासरी रक्कम १४ टक्क्यांनी घटून ३,४४० रुपयांवर आली आहे. याचा स्पष्ट अर्थ असा की, ग्राहक आता केवळ मोठ्या खरेदीसाठीच नव्हे, तर किराणा, इंधन आणि दैनंदिन छोट्या खर्चांसाठीही क्रेडिट कार्डचा वापर करत आहेत.

सणासुदीच्या काळात खर्चात आणखी वाढीची शक्यता

येत्या काळात देशात सणासुदीचा हंगाम सुरू होत आहे. त्यामुळे ऑनलाइन शॉपिंग, प्रवास, इलेक्ट्रॉनिक्स, कपडे आणि इतर वस्तूंच्या खरेदीत मोठी वाढ अपेक्षित आहे. या काळात क्रेडिट कार्डवरील खर्च आणि नव्या कार्ड्सची संख्या आणखी नवीन उच्चांक गाठेल, असा अंदाज अर्थतज्ज्ञांनी व्यक्त केला आहे.