मोबाईलवर आलेली 'ती' फाईल उघडली... अन् खातं रिकामं!

पुणे : डिजिटल बँकिंगच्या वाढत्या वापरासोबतच सायबर गुन्हेगारांनी आता सर्वसामान्यांच्या बँक खात्यांवर डल्ला मारण्यासाठी नव्या आणि अत्यंत घातक क्लृप्त्या शोधल्या आहेत. केवळ एका अज्ञात 'APK फाईल'वर (Android Package Kit) क्लिक केल्यामुळे पुण्यातील एका तरुणाला तब्बल ४ लाख १२ हजार २०० रुपयांचा फटका बसला आहे. पुणे शहरातील उत्तम नगर पोलीस ठाण्याच्या हद्दीत हा खळबळजनक प्रकार उघडकीस आला असून, याप्रकरणी अज्ञात सायबर चोरट्याविरुद्ध गुन्हा दाखल करण्यात आला आहे.

नेमकी घटना काय?

मिळालेल्या माहितीनुसार, विकास रतनकुमार तळीखेडे (वय २७, रा. शिवणे, पुणे) यांनी या प्रकरणी उत्तम नगर पोलीस ठाण्यात रीतसर फिर्याद दिली आहे. ही घटना ५ मे २०२६ रोजी सकाळी १० वाजेच्या सुमारास घडली. सायबर भामट्याने फिर्यादी यांच्या पत्नीच्या मोबाईलवर एक संशयास्पद 'APK' फाईल पाठवली होती. ही फाईल नक्की काय आहे, हे पाहण्यासाठी त्यांनी ती उघडली (Install केली).

ही फाईल डाऊनलोड होताच, आरोपीने तांत्रिक साहाय्याच्या जोरावर फिर्यादीच्या संपूर्ण फोनचा रिमोट ॲक्सेस (ताबा) मिळवला. यानंतर फिर्यादीच्या बँक खात्याची गोपनीय माहिती चोरून चोरट्याने काही वेळातच खात्यातून ४,१२,२०० रुपये दुसऱ्या खात्यात वळवले. खात्यातून पैसे गायब झाल्याचे समजताच तळीखेडे यांनी तात्काळ पोलिसांत धाव घेतली.

'APK' फाईलद्वारे फोनचा ताबा कसा घेतला जातो?

सायबर तज्ज्ञांच्या मते, 'APK फाईल' हे अँड्रॉइड मोबाईलमधील ॲप इन्स्टॉल करण्याचे थेट माध्यम आहे. गुगल प्ले स्टोअरबाहेरून अशा फाईल्स डाऊनलोड करणे अत्यंत धोक्याचे असते.

• रिमोट ॲक्सेस ट्रोजन (RAT): अनेकदा सायबर गुन्हेगार या फाईल्समध्ये छुपा 'ट्रोजन व्हायरस' किंवा मालवेअर पाठवतात. युझरने ही फाईल ओपन करताच, मोबाईलच्या स्क्रीनवर दिसणारे सर्व व्यवहार, पासवर्ड आणि आलेले बँकिंग 'ओटीपी' (OTP) थेट हॅकरच्या स्क्रीनवर दिसू लागतात.

• मोबाईलचा संपूर्ण ताबा: या प्रकरणातही आरोपीने फिर्यादीच्या नकळत त्यांच्या फोनचा ताबा मिळवला आणि बँकिंग ॲप उघडून पैसे लंपास केले.

सहकारी आणि व्यावसायिक बँकिंग क्षेत्राकडून वारंवार ग्राहकांना डिजिटल सुरक्षेबाबत जागरूक केले जात असतानाही, अशा प्रकारच्या घटना घडत आहेत. सायबर गुन्हेगारांची ही नवी गुन्हा करण्याची पद्धत पाहता, नागरिकांनी अधिक सतर्क राहण्याची गरज आहे. उत्तम नगर पोलिसांनीही या निमित्ताने नागरिकांना आवाहन केले आहे की, कोणत्याही अनोळखी क्रमांकावरून आलेल्या लिंक किंवा फाईल्सवर क्लिक करू नका.

डिजिटल सुरक्षेसाठी 'या' गोष्टी लक्षात ठेवा:

1. अनोळखी फाईल्स टाळा: व्हॉट्सॲप किंवा एसएमएसवर आलेल्या कोणत्याही अनोळखी .apk फॉरमॅटमधील फाईल्स डाऊनलोड करू नका.

2. गुगल प्ले स्टोअरचाच वापर करा: कोणतेही बँकिंग किंवा इतर ॲप्स डाऊनलोड करताना केवळ अधिकृत 'Google Play Store' किंवा 'Apple App Store'चाच वापर करा.

3. मोबाईल सेटिंग तपासा: मोबाईलच्या सेटिंग्जमध्ये जाऊन 'Install Unknown Apps' हा पर्याय नेहमी 'Off' (डिसेबल) ठेवा.

4. तातडीने तक्रार करा: आर्थिक सायबर फसवणूक झाल्यास पहिल्या 'गोल्डन अवर'मध्ये (Golden Hour) तात्काळ 1930 या राष्ट्रीय सायबर हेल्पलाईन क्रमांकावर संपर्क साधा किंवा www.cybercrime.gov.in या संकेतस्थळावर तक्रार नोंदवा, जेणेकरून पैसे ब्लॉक करणे सोपे होते.

या प्रकरणाचा पुढील तपास उत्तम नगर पोलीस ठाण्याचे तांत्रिक पथक करत आहे.