पुणे (कोंढवा): पुण्यातील एका ८० वर्षीय माजी लष्करी अधिकाऱ्याची तब्बल १ कोटी रुपयांची फसवणूक झाल्याची धक्कादायक घटना समोर आली आहे. सायबर चोरट्यांनी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि अर्थमंत्री निर्मला सीतारामन यांचा 'डीपफेक' (Deepfake) व्हिडिओ वापरून हा मोठा आर्थिक गंडा घातला आहे.
नेमकी घटना काय?
पुण्यातील कोंढवा भागात राहणारे हे निवृत्त लष्करी अधिकारी काही आठवड्यांपूर्वी इंटरनेटवर सर्फिंग करत असताना त्यांना पंतप्रधान मोदी आणि अर्थमंत्री निर्मला सीतारामन यांचा एक व्हिडिओ दिसला. हा व्हिडिओ प्रत्यक्षात 'डीपफेक' (AI द्वारे तयार केलेला खोटा व्हिडिओ) होता, ज्यामध्ये एका गुंतवणुकीच्या प्लॅटफॉर्मची जाहिरात केली जात होती.
फसवणुकीची पद्धत:
१. आमिष: या व्हिडिओमध्ये असा दावा करण्यात आला होता की, दरमहा २२,००० रुपयांची गुंतवणूक केल्यास महिन्याला १ लाख रुपयांचा परतावा (Monthly Returns) मिळेल.
२. लिंक आणि ॲप: व्हिडिओमध्ये एक लिंक दिली होती. त्यावर क्लिक केल्यावर तक्रारदाराला एका वेबपेजवर नेण्यात आले, जिथे त्यांना त्यांची वैयक्तिक आणि आर्थिक माहिती भरण्यास सांगण्यात आले. त्यानंतर त्यांना एका मोबाईल ॲपची लिंक देऊन ते डाउनलोड करायला सांगितले.
३. सुरुवातीचा विश्वास: त्यांनी सुरुवातीला २२,००० रुपये गुंतवले. सायबर चोरट्यांनी तयार केलेल्या त्या बनावट ॲपमध्ये त्यांना १ लाख रुपयांचा नफा झाल्याचे दाखवण्यात आले. हा नफा पाहून त्यांचा विश्वास बसला.
४. मोठी गुंतवणूक: अधिक नफ्याच्या आमिषाने त्यांनी गेल्या एका महिन्यात टप्प्याटप्प्याने एकूण १.०१ कोटी रुपये गुंतवले. त्या बनावट ॲपवर त्यांचा नफा ४.५४ कोटी रुपये झाल्याचे दिसत होते.
फसवणूक कशी उघड झाली?
जेव्हा या माजी अधिकाऱ्याने आपली नफ्याची रक्कम काढण्याचा (Withdrawal) प्रयत्न केला, तेव्हा चोरट्यांनी त्यांना 'टॅक्स' आणि 'प्रोसेसिंग चार्जेस'च्या नावाखाली अजून पैशांची मागणी केली. त्यावेळी त्यांना आपली फसवणूक झाल्याचे लक्षात आले आणि त्यांनी तातडीने सायबर पोलिसांकडे धाव घेतली.
इतर दिग्गज व्यक्तींचेही डीपफेक व्हिडिओ:
तपासात असे समोर आले आहे की, केवळ पंतप्रधान किंवा अर्थमंत्रीच नव्हे, तर इन्फोसिसचे संस्थापक नारायण मूर्ती, सुधा मूर्ती, मुकेश अंबानी, रतन टाटा आणि शेअर बाजार तज्ज्ञ रचना रानडे यांचेही डीपफेक व्हिडिओ वापरून लोकांची फसवणूक केली जात आहे.
पोलिसांचे आवाहन:
पुणे आणि पिंपरी-चिंचवड सायबर पोलिसांनी नागरिकांना सतर्क राहण्याचे आवाहन केले आहे. सोशल मीडियावर दिसणाऱ्या कोणत्याही सेलिब्रिटी किंवा राजकीय नेत्यांच्या गुंतवणुकीच्या जाहिरातींवर आंधळेपणाने विश्वास ठेवू नका आणि कोणत्याही अनोळखी लिंकवर आपली आर्थिक माहिती शेअर करू नका, असे पोलिसांनी सांगितले आहे.
