NPS धारकांसाठी गूड न्यूज! PFRDA कडून 'पेन्शन सहायक' पोर्टल लाँच.

मुंबई: नॅशनल पेन्शन सिस्टम (NPS) मधील गुंतवणूकदार आणि पेन्शनधारकांसाठी केंद्र सरकारने एक अत्यंत महत्त्वाचा आणि दिलासादायक निर्णय घेतला आहे. पेन्शनशी संबंधित समस्या आणि तक्रारींचे निवारण अधिक वेगाने आणि पारदर्शक पद्धतीने करण्यासाठी 'पेन्शन फंड रेग्युलेटरी अँड डेव्हलपमेंट अथॉरिटी' (PFRDA) ने 'पेन्शन सहायक' (Pension Sahayak) नावाचे एक आधुनिक पोर्टल सुरू केले आहे. कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) तंत्रज्ञानावर आधारित असलेली ही यंत्रणा अत्यंत पारदर्शक आणि युजर-फ्रेंडली बनवण्यात आली असून, यामुळे पेन्शन क्षेत्राचा चेहरामोहरा बदलणार आहे.

या नव्या सुविधेमुळे आता ग्राहकांना जुन्या किचकट प्रक्रियेपासून मुक्ती मिळणार आहे. विशेष म्हणजे, आपली तक्रार नोंदवण्यासाठी किंवा तिच्या स्टेटसची माहिती घेण्यासाठी आता वापरकर्त्यांना आपला 'परमनंट रिटायरमेंट अकाउंट नंबर' (PRAN) किंवा कठीण पासवर्ड लक्षात ठेवण्याची अजिबात गरज भासणार नाही.

• OTP आधारित लॉग इन: या नवीन पोर्टलवर ग्राहक केवळ आपला नोंदणीकृत मोबाईल नंबर टाकून आणि त्यावर येणारा OTP (वन टाईम पासवर्ड) भरून थेट लॉग इन करू शकतात.

• पारंपारिक पर्यायही उपलब्ध: ज्यांना नेहमीच्या पद्धतीने लॉग इन करायचे आहे, त्यांच्यासाठी PRAN नंबर वापरण्याचा पर्याय देखील उपलब्ध ठेवण्यात आला आहे. यामुळे ज्येष्ठ नागरिकांना इंटरनेटचा वापर करणे अधिक सोयीचे होणार आहे.

'पेन्शन सहायक' पोर्टलची प्रमुख वैशिष्ट्ये आणि तंत्रज्ञान

हे पोर्टल केवळ एक साधे तक्रार निवारण केंद्र नसून आधुनिक तंत्रज्ञानाचा उत्तम नमुना आहे. याची प्रमुख वैशिष्ट्ये खालीलप्रमाणे आहेत:

१. भारतातील २२ भाषांना सपोर्ट

देशाच्या विविध भागांतील नागरिकांना भाषेची अडचण येऊ नये, म्हणून 'पेन्शन सहायक' पोर्टलमध्ये २२ भारतीय भाषांचा समावेश करण्यात आला आहे. यामुळे कोणत्याही राज्यातील पेन्शनधारक आपल्या मातृभाषेतून संवाद साधू शकतील आणि आपली अडचण मांडू शकतील. डिजिटल साक्षरतेला आणि सर्वसमावेशकतेला प्रोत्साहन देण्याच्या दृष्टीने हे एक मोठे पाऊल मानले जात आहे.

२. बोलून तक्रार नोंदवण्याची (व्हॉइस कमांड) सुविधा

या प्लॅटफॉर्मचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे यातील AI तंत्रज्ञान. एखाद्या व्यक्तीला टाईप करता येत नसेल, तर ती 'व्हॉइस कमांड' म्हणजेच तोंडातून बोलून आपली तक्रार नोंदवू शकते. ही AI प्रणाली ग्राहकाचे बोलणे समजून घेऊन तक्रारीचे स्वरूप ओळखेल आणि ती संबंधित विभागाकडे आपोआप वर्ग करेल. यामुळे मानवी चुका टळतील आणि कामाला गती मिळेल.

३. २४ तास उपलब्धता आणि रिअल-टाइम ट्रॅकिंग

हे पोर्टल २४ तास आणि सातही दिवस (२४x७) कार्यरत असेल. म्हणजेच ग्राहक कोणत्याही वेळी आपली तक्रार नोंदवू शकतात किंवा मदत मिळवू शकतात. तक्रार दाखल केल्यानंतर तिचे निवारण कुठपर्यंत आले आहे (Real-time Tracking), याची माहिती ग्राहकाला थेट पाहता येईल.

४. व्हॉट्सॲप आणि मोबाईलवरूनही काम होणार

विशेष म्हणजे हे पोर्टल केवळ कम्प्युटरपुरते मर्यादित नसून, मोबाईल आणि व्हॉट्सॲप (WhatsApp) सारख्या दैनिंदिन वापरातील साधनांशी जोडले गेले आहे. ग्रामीण आणि दुर्गम भागात राहणाऱ्या पेन्शनधारकांसाठी, ज्यांच्याकडे कम्प्युटर नाही, त्यांच्यासाठी व्हॉट्सॲपवरून तक्रार करणे अत्यंत सोपे ठरणार आहे.

आतापर्यंत कार्यरत असलेली 'सेंट्रल ग्रीव्हन्स मॅनेजमेंट सिस्टम' (CGMS) ही जुनी व्यवस्था आता इतिहासजमा होणार असून, तिची जागा पेन्शन सहायक पोर्टल घेईल. नवीन प्रणालीमध्ये आधुनिक वर्कफ्लो आणि स्वयंचलित एस्केलेशन मॅट्रिक्स (Automated Escalation Matrix) आहे. याचा अर्थ असा की, जर एखाद्या तक्रारीचे वेळेत निवारण झाले नाही, तर ती सिस्टीम आपोआप वरिष्ठांकडे वर्ग केली जाईल.

नॅशनल पेन्शन सिस्टम (NPS) काय आहे?

नॅशनल पेन्शन सिस्टम (NPS) ही केंद्र सरकारने सुरू केलेली एक लोकप्रिय आणि सुरक्षित गुंतवणूक व पेन्शन योजना आहे.

• सुरक्षित गुंतवणूक: यामध्ये नोकरीच्या काळात नियमित गुंतवणूक करून नागरिक आपल्या निवृत्तीनंतरच्या (Retirement) काळासाठी मोठा निधी जमा करू शकतात.

• कर सवलत: या योजनेचे नियंत्रण 'PFRDA' या सरकारी संस्थेकडे असल्याने ही अत्यंत विश्वासार्ह आहे. तसेच, याद्वारे गुंतवणूकदारांना आयकर कायद्यांतर्गत अतिरिक्त कर सवलतही मिळते.

• निधी व्यवस्थापन: निवृत्तीनंतर यातील एकूण निधीपैकी ६0 टक्के रक्कम एकाच वेळी काढता येते, तर उर्वरित ४0 टक्के रकमेतून नियमित पेन्शन सुरू होते.

PFRDA चे हे पाऊल डिजिटल इंडियाच्या मोहिमेला अधिक बळकट करणारे आहे. सर्व सेवा एकाच ठिकाणी आणि अत्यंत सोप्या पद्धतीने उपलब्ध झाल्यामुळे लाखो NPS सदस्यांचा वेळ आणि श्रम दोन्ही वाचणार आहेत. विशेषतः ज्येष्ठ नागरिकांना वेगवेगळ्या कार्यालयांमध्ये फेऱ्या मारण्याच्या त्रासातून यामुळे मोठी मुक्ती मिळणार आहे.