महिनाभरात किती वेळा काढता येणार पीएफचे पैसे?

मुंबई: नोकरदार वर्गासाठी भविष्य निर्वाह निधी म्हणजेच पीएफ (PF) ही केवळ एक सक्तीची बचत नाही, तर सेवानिवृत्तीनंतरच्या सुरक्षित आणि सन्मानजनक जगण्याचा तो एक मुख्य आर्थिक कणा आहे. अनेकदा अनपेक्षित संकटे किंवा वैद्यकीय आपत्कालीन परिस्थिती उद्भवल्यास या खात्यात जमा असलेली रक्कम वेळेपूर्वी काढण्याची गरज पडते. अशा संकटसमयी कर्मचाऱ्यांना दिलासा देण्यासाठी एम्प्लॉईज प्रॉव्हिडंट फंड ऑर्गनायझेशनने (EPFO) काही महत्त्वाचे सुधारित नियम जारी केले आहेत.

परंतु, वारंवार पैसे काढणे भविष्यासाठी फायदेशीर आहे का? आणि कर रचनेचे नियम काय सांगतात? या सर्व बाबींचा घेतलेला हा सविस्तर आढावा.

एका महिन्यात नक्की किती वेळा क्लेम करता येतो?

EPFO च्या नियमांनुसार, सामान्य कारणांसाठी पैसे काढण्यावर ठराविक मर्यादा आहेत. मात्र, वैद्यकीय आणीबाणी किंवा अचानक उद्भवलेल्या कौटुंबिक आरोग्य संकटाच्या वेळी विशेष सवलत देण्यात आली आहे.

• आपत्कालीन परिस्थिती: गंभीर वैद्यकीय गरजेसाठी खातेदार एकाच महिन्यात २ ते ४ वेळा सुद्धा पैशांसाठी क्लेम करू शकतात. अर्थात, ही रक्कम तुमच्या खात्यातील एकूण शिल्लक आणि पात्रतेवर अवलंबून असते.

• उच्च शिक्षण: स्वतःच्या किंवा मुलांच्या उच्च शिक्षणासाठी संपूर्ण नोकरीच्या कालखंडात जास्तीत जास्त १० वेळा पीएफमधून पैसे काढता येतात.

• विवाह सोहळा: स्वतःच्या, मुलांच्या किंवा बहीण-भावाच्या लग्नाच्या खर्चासाठी संपूर्ण सेवाकाळात कमाल ५ वेळा रक्कम काढण्याची परवानगी आहे.

पीएफ खात्यातून पैसे काढताना कर्मचाऱ्यांनी एका महत्त्वपूर्ण नियमाकडे लक्ष देणे गरजेचे आहे, अन्यथा कष्टाच्या पैशांवर मोठा कर भरावा लागू शकतो.

टीडीएस (TDS) नियम: जर तुम्ही एखाद्या कंपनीत ५ वर्षांची सलग सेवा पूर्ण करण्यापूर्वीच पीएफ खात्यातून ५०,००० रुपयांपेक्षा जास्त रक्कम काढली, तर त्यावर मोठ्या प्रमाणात टीडीएस (Tax Deducted at Source) कापला जातो. त्यामुळे ५ वर्षांची सेवा पूर्ण होण्यापूर्वी पैसे काढताना विशेष काळजी घेणे आवश्यक आहे.

तातडीची गरज म्हणून पीएफमधून पैसे काढण्याची सोय असली, तरी विनाकारण किंवा छोट्या गरजांसाठी या निधीला हात लावणे आर्थिकदृष्ट्या तोट्याचे ठरते:

1. पेन्शनवर थेट परिणाम: पीएफ खात्यातून वारंवार पैसे काढल्यामुळे नोकरीच्या सेवेतील सातत्य (Continuity of Service) खंडित मानले जाऊ शकते. याचा थेट नकारात्मक परिणाम सेवानिवृत्तीनंतर मिळणाऱ्या पेन्शनच्या रकमेवर होतो.

2. चक्रवाढ व्याजाचे नुकसान: पीएफवर मिळणारे व्याज हे चक्रवाढ (Compound Interest) पद्धतीने वाढते. रक्कम आधीच काढल्यास भविष्यात मिळणारा मोठा फंड अत्यंत कमी होतो.

आजच्या गतिमान युगात नोकरी बदलणे अत्यंत सामान्य झाले आहे. अशा वेळी जुन्या कंपनीतील पीएफचे पैसे काढून घेण्याचा मोह अनेक नोकरदारांना होतो. परंतु, आर्थिक जाणकारांच्या मते, पैसे काढण्याऐवजी ते नव्या कंपनीच्या पीएफ खात्यात ट्रान्सफर करणे हाच सर्वात शहाणपणाचा आणि फायदेशीर मार्ग आहे. यामुळे तुमची सेवा सलग मानली जाते, तुम्ही टॅक्सच्या कचाट्यातून वाचता आणि तुमचे निवृत्तीनंतरचे आयुष्य सुरक्षित राहते.

त्यामुळे, अपवादात्मक किंवा वैद्यकीय आणीबाणी परिस्थिती वगळता, पीएफच्या पैशांना 'भविष्याची शिदोरी' मानून सुरक्षित ठेवणे हाच सुरक्षित आर्थिक प्रवासाचा गुरुकिल्ली ठरेल.