ऑक्टोबर २०२६ नुसार, प्रमुख भारतीय वित्तीय संस्था सामान्यतः निर्धारित क्रेडिट मर्यादेपेक्षा जास्त वापरलेल्या रकमेवर अंदाजे २.५% ओव्हरलिमिट शुल्क आकारतात, ज्यामध्ये लागू जीएसटीसह अंदाजे ₹ ५०० ते ₹ ६०० चे किमान शुल्क समाविष्ट असते. हे शुल्क बँकिंग संस्था आणि क्रेडिट कार्डच्या प्रकारानुसार बदलू शकते.
भारतीय रिझर्व्ह बँकेच्या (RBI) नियमांनुसार, कोणत्याही कार्ड जारी करणाऱ्या संस्थेला ही सुविधा देण्यापूर्वी ग्राहकाची स्पष्ट आणि सुस्पष्ट संमती घेणे बंधनकारक आहे. त्यामुळे ग्राहकाच्या संमतीशिवाय कोणतीही बँक मनमानीपणे हे शुल्क आकारू शकत नाही.
रिझर्व्ह बँकेच्या नियमांनुसार, ओव्हरलिमिट सुविधा सुरू करण्यापूर्वी बँकांना ग्राहकाकडून स्पष्ट संमती घेणे बंधनकारक आहे. जर तुम्ही स्वेच्छेने ही सुविधा निवडली नसेल, तर बँक तुमच्याकडून ओव्हरलिमिट शुल्क आकारू शकत नाही.
जर तुम्ही या सेवेची निवड केली असेल आणि तुमची थकबाकी मंजूर मर्यादेपेक्षा वाढली, तर बँक ठरवून दिलेल्या नियमांनुसार अतिरिक्त शुल्क आकारेल. हे शुल्क अतिरिक्त रकमेवर लागू होते की इतर विशिष्ट आधारावर, हे बँकेच्या अटी व शर्तींवरून तपासून घ्यावे.
केवळ ही सुविधा निवडली म्हणजे ओव्हरलिमिटमधील प्रत्येक ट्रान्झॅक्शन मंजूर होईलच असे नाही. बँकेचे जोखीम मूल्यांकन, धोरणे आणि इतर निकषांच्या आधारावर बँक असा कोणताही व्यवहार अद्यापही नाकारू शकते.
जर तुम्ही या सुविधेचा लाभ घेऊन निधी वापरला आणि वेळेवर संपूर्ण परतफेड केली नाही, तर यामुळे तुमचे एकूण कर्ज वेगाने वाढू शकते. या सुविधेला 'अतिरिक्त उत्पन्न' समजण्याची चूक करू नका.
मर्यादेपेक्षा जास्त खर्च केल्यामुळे तुमचा क्रेडिट युटिलायझेशन रेशो (CUR) वाढतो, ज्याचा थेट परिणाम तुमच्या क्रेडिट स्कोअरवर (CIBIL Score) होतो. सर्वसाधारणपणे, तुमचा खर्च उपलब्ध मर्यादेच्या २५ ते ३० टक्क्यांच्या आत ठेवणे सुरक्षित मानले जाते.
मर्यादेपेक्षा जास्त खर्च केलेली रक्कम ठराविक मुदतीत परत करणे बंधनकारक असते. परतफेडीला एक दिवस उशीर झाला तरी मोठा विलंब दंड (Late Fee) आणि क्रेडिट हिस्ट्रीमध्ये नकारात्मक नोंद होऊ शकते.
क्रेडिट कार्ड ओव्हरलिमिट सुविधा वैयक्तिक क्रेडिट कार्डधारकांना आपत्कालीन परिस्थितीत निश्चितपणे तात्कालिक लवचिकता देऊ शकते. तरीही, याकडे पुरेशी बचत किंवा पद्धतशीर बजेटिंगचा पर्याय म्हणून पाहू नये. अनावश्यक कर्ज आणि दंड टाळण्यासाठी या सुविधेचा वापर अत्यंत विचारपूर्वक आणि मोजक्याच प्रमाणात करणे केव्हाही हिवताच ठरते.
