मुंबई: देशात वाढत्या डिजिटल बँकिंगसोबतच सायबर फसवणुकीच्या घटनांमध्ये दिवसेंदिवस वाढ होत आहे. या पार्श्वभूमीवर, देशातील अग्रगण्य बहु-राज्यीय अनुसूचित नागरी सहकारी बँक असणाऱ्या 'एसव्हीसी को-ऑपरेटिव्ह बँक लि.' (पूर्वीची द शामराव विठ्ठल को-ऑपरेटिव्ह बँक लि.) ने एक महत्त्वपूर्ण व कौतुकास्पद पाऊल उचलले आहे. बँकेने आपल्या विस्तृत नेटवर्कचा वापर करत देशातील अनेक राज्यात एक भव्य सायबर जनजागृती मोहीम यशस्वीरीत्या राबवली.
१० राज्ये आणि एका केंद्रशासित प्रदेशात पसरलेल्या आपल्या २०३ शाखांच्या माध्यमातून बँकेच्या कर्मचाऱ्यांनी थेट स्थानिक गृहनिर्माण सोसायट्यांना भेटी दिल्या. या मोहिमेअंतर्गत २१३ गृहनिर्माण सोसायट्यांमध्ये १९,०६१ हून अधिक रहिवाशांपर्यंत पोहोचून त्यांना डिजिटल आर्थिक फसवणूक ओळखणे आणि टाळण्याबाबत प्रशिक्षित करण्यात आले.
या संवादात्मक सत्रांमध्ये नागरिकांना खालील प्रमुख फसवणूक प्रकारांबद्दल संवेदनशील करण्यात आले:
नवीनतम घोटाळे: डिजिटल अरेस्ट, बनावट गुंतवणूक योजना, तोतयागिरीचे घोटाळे.
नित्यनियमातील फसवणूक: फिशिंग, ओटीपी (OTP) व यूपीआय (UPI) फ्रॉड, क्यूआर कोड स्कॅम आणि बनावट कस्टमर केअर कॉल्स.
अस्सल ओळख: बँकेचे अधिकृत मेसेज, प्रेषक आयडी (Sender ID) कसे ओळखायचे याचे व्यावहारिक धडे.
सरकारी आकडेवारीनुसार, २०२६ च्या पहिल्या सहा महिन्यांतच १०,१७८ कोटी रुपयांपेक्षा जास्त रकमेच्या संशयास्पद व्यवहारांशी संबंधित १२.७ लाखांहून अधिक सायबर फसवणुकीच्या तक्रारी नोंदवण्यात आल्या आहेत. तांत्रिक सुरक्षेसोबतच व्यापक जनजागृतीची किती तातडीची गरज आहे, हेच या आकडेवारीवरून स्पष्ट होते.
“बँकिंग अधिकाधिक डिजिटल होत असताना सायबर फसवणुकीविरुद्धची जागरूकता हीच संरक्षणाची पहिली भक्कम भिंत आहे. बँका आपली सुरक्षा यंत्रणा मजबूत करतच आहेत, पण ग्राहकांनीही तितकेच सतर्क राहणे गरजेचे आहे.” - रवींद्र सिंग, व्यवस्थापकीय संचालक, एसव्हीसी को-ऑपरेटिव्ह बँक लि.
“सायबर सुरक्षा ही एक सामायिक जबाबदारी आहे. आर्थिक साक्षरता आणि डिजिटल तंत्रज्ञानाचा वापर हे हातात हात घालूनच व्हायला हवेत. ही मोहीम आमचा ग्राहकांशी असलेला विश्वास अधिक दृढ करते.” - दुर्गेश चंदावरकर, अध्यक्ष, एसव्हीसी को-ऑपरेटिव्ह बँक लि.
सत्रांदरम्यान अधिकाऱ्यांनी नागरिकांना खालील मूलभूत नियमांचे पालन करण्याचे आवाहन केले:
गोपनीयता: कोणतीही वैयक्तिक किंवा बँकिंग माहिती कोणाशीही शेअर करू नये.
सत्यता पडताळणी: कोणत्याही अनोळखी कॉलर किंवा लिंकवर विश्वास ठेवण्यापूर्वी तिची पडताळणी करा.
त्वरित तक्रार: संशयास्पद व्यवहार झाल्यास राष्ट्रीय सायबर गुन्हे हेल्पलाइन (1930) किंवा अधिकृत पोर्टलवर तात्काळ संपर्क साधा.
१९०६ मध्ये स्थापन झालेली एसव्हीसी बँक ही ११९ वर्षांची समृद्ध परंपरा असलेली संस्था आहे.
नेटवर्क: मुंबईत मुख्यालय, २०३ शाखा, २२० एटीएम आणि २५०० हून अधिक कर्मचारी.
आर्थिक स्थिती (३१ मार्च २०२६ पर्यंत):
एकूण व्यवसाय: ₹४३,६९३ कोटी
निव्वळ नफा: ₹२०५ कोटी
एनपीए (NPA): एकूण २.६९%, निव्वळ ०.९६%
सीआरएआर (CRAR): १५.४८%
महाराष्ट्र, कर्नाटक, गोवा, गुजरात, राजस्थान, दिल्ली, हरियाणा, मध्य प्रदेश, आंध्र प्रदेश, तेलंगणा आणि तामिळनाडू या राज्यांमध्ये कार्यरत असणाऱ्या एसव्हीसी बँकेने या जनजागृती उपक्रमाद्वारे केवळ बँकिंग सेवाच नाही, तर सुरक्षित डिजिटल समाज घडवण्यासाठी आपली कटिबद्धता पुन्हा एकदा सिद्ध केली आहे.
