देशातील बँकिंग क्षेत्र अधिक सक्षम आणि पारदर्शक करण्यासाठी रिझर्व्ह बँक (RBI) बँकांच्या संचालक मंडळांसाठी (Board) असलेल्या मार्गदर्शक तत्त्वांमध्ये महत्त्वाचे बदल करण्याच्या तयारीत आहे. या बदलांचा मुख्य उद्देश म्हणजे बोर्डांनी दैनंदिन (day-to-day) कामकाजात गुंतण्याऐवजी धोरणात्मक आणि दीर्घकालीन निर्णयांवर अधिक लक्ष केंद्रित करणे हा आहे.
रिझर्व्ह बँकेचे गव्हर्नर Sanjay Malhotra यांनी सांगितले की, अनेक बँक बोर्डांकडून अशी तक्रार येत होती की त्यांच्याकडे नियमित ऑपरेशनल बाबी मोठ्या प्रमाणात येतात. त्यामुळे धोरणात्मक मुद्द्यांवर सखोल चर्चा करण्यासाठी वेळ मिळत नाही. याच पार्श्वभूमीवर RBI ने या मार्गदर्शक तत्त्वांचा पुनर्विचार करण्याचा निर्णय घेतला आहे.
गव्हर्नर मल्होत्रा यांनी स्पष्ट केले की, देशातील बँकिंग प्रणाली आधीच मजबूत असून नियामक फ्रेमवर्क, गव्हर्नन्स नियम, लिक्विडिटी आणि प्रुडेंशियल नियमांमुळे प्रणाली सुरक्षित आहे. RBI प्रत्येक बँकेच्या बाबतीत स्वतंत्रपणे लक्ष ठेवून आवश्यक ती कारवाई करत आहे.
ही घडामोड अलीकडील काही घटनांच्या पार्श्वभूमीवर महत्त्वाची मानली जात आहे. विशेषतः HDFC Bank मध्ये माजी चेअरमन Atanu Chakraborty यांनी ‘मूल्ये आणि नैतिकता’ यावरील मतभेदांमुळे अचानक राजीनामा दिला होता. तसेच IDFC FIRST Bank आणि IndusInd Bank या बँकाही विविध कारणांमुळे चर्चेत होत्या.
रिझर्व्ह बँकेचे डेप्युटी गव्हर्नर Swaminathan Janakiraman यांनी सांगितले की, या घटना विशिष्ट बँकांपुरत्याच मर्यादित असून त्याचा संपूर्ण बँकिंग प्रणालीवर कोणताही धोका नाही. अशा बाबी RBI द्विपक्षीय पातळीवर हाताळते.
दरम्यान, Securities and Exchange Board of India (SEBI) चे चेअरमन Tuhin Kanta Pandey यांनी स्वतंत्र संचालकांची (Independent Directors) क्षमता वाढवण्यासाठी संयुक्त उपक्रम राबवण्याची घोषणा केली आहे. यामध्ये विविध नियामक संस्था, उद्योग संघटना आणि शैक्षणिक संस्था सहभागी होणार आहेत.
रिझर्व्ह बँकेने विदेशी चलन व्यवहारांवरील अलीकडील निर्बंधांबाबतही स्पष्टीकरण दिले. मार्च महिन्यात वाढलेल्या अस्थिरतेमुळे (volatility) हे तात्पुरते उपाय करण्यात आले होते. परिस्थिती स्थिर झाल्यानंतर हे निर्बंध शिथिल केले जाऊ शकतात, असेही RBI ने स्पष्ट केले.
एकूणच, रिझर्व्ह बँकेचा हा निर्णय बँकिंग क्षेत्रातील गव्हर्नन्स अधिक मजबूत करण्यासाठी आणि बोर्डांची भूमिका अधिक प्रभावी करण्यासाठी महत्त्वाचा टप्पा मानला जात आहे.