नवी दिल्ली: देशातील सहकारी क्षेत्राचे व्यापक जाळे आणि त्याचे आर्थिक महत्त्व अधोरेखित करत केंद्रीय सहकार मंत्री यांनी मंगळवारी लोकसभेत महत्त्वपूर्ण माहिती दिली. भारतात सध्या एकूण ८.४८ लाख सहकारी संस्था नोंदणीकृत असल्याचे त्यांनी सांगितले.
राष्ट्रीय सहकारी डेटाबेस (NCD) मधील आकडेवारीनुसार, देशभरातील ६.५९ लाख सहकारी संस्था सध्या कार्यरत आहेत. तर १.४१ लाख संस्था कार्यरत नाहीत, आणि ४७,६८८ संस्था लिक्विडेशनच्या प्रक्रियेत आहेत.
कार्यरत संस्थांपैकी ३.४९ लाख सहकारी संस्था नफ्यात कार्यरत असून २.११ लाख संस्था तोट्यात चालत आहेत. तसेच ९९,३२५ संस्थांच्या नफा-तोट्याची माहिती उपलब्ध नाही, असेही शहा यांनी स्पष्ट केले.
राज्यनिहाय पाहिल्यास महाराष्ट्रात सर्वाधिक २.२५ लाख सहकारी संस्था आहेत. त्यानंतर गुजरातमध्ये ८६,५१९ आणि कर्नाटकमध्ये ४६,९६९ सहकारी संस्था कार्यरत आहेत. याशिवाय बिहार, राजस्थान आणि तेलंगणा या राज्यांमध्येही सहकारी संस्थांचे जाळे मोठ्या प्रमाणावर विस्तारलेले आहे.
सहकार मंत्री म्हणाले की, ग्रामीण अर्थव्यवस्था बळकट करण्यामध्ये सहकारी संस्थांची भूमिका अत्यंत महत्त्वाची आहे. विशेषतः शेती, पतपुरवठा, विपणन आणि सामुदायिक विकास या क्षेत्रांमध्ये सहकारी संस्थांचे योगदान मोठे आहे.
यासोबतच केंद्र सरकार सहकारी क्षेत्र अधिक सक्षम करण्यासाठी अकार्यक्षम संस्थांचे पुनरुज्जीवन, तसेच डिजिटल प्लॅटफॉर्मद्वारे पारदर्शकता वाढविणे यावर विशेष भर देत असल्याचेही त्यांनी सांगितले.