जेडी पॉवरच्या अभ्यासानुसार, मिलेनियल्स आणि जनरेशन झेड या तरुण पिढ्यांमध्ये नवीन प्राथमिक चालू खाती उघडताना ऑनलाइन बँका आणि फिनटेक कंपन्यांचा एकत्रित वाटा २८ टक्के आहे. या कंपन्या ग्राहकांना सोप्या डिजिटल प्रक्रिया, आकर्षक सुविधा आणि खाते व्यवस्थापनासाठी विविध साधने उपलब्ध करून देत आहेत.
भारतीय सहकारी बँकांसाठीही तरुण ग्राहकांना जोडून ठेवणे हे महत्त्वाचे आव्हान ठरू शकते. ग्रामीण आणि निमशहरी भागांत सहकारी बँकांचे स्थानिक अस्तित्व, ग्राहकांशी असलेले विश्वासाचे नाते आणि वैयक्तिक सेवा ही मोठी बलस्थाने आहेत. मात्र, या पारंपरिक वैशिष्ट्यांसोबत आधुनिक डिजिटल सुविधांची जोड देणेही आवश्यक आहे.
पारंपरिक बँकिंग व्यवस्थेत शाखांमधून मिळणारे मार्गदर्शन महत्त्वाचे असते. डिजिटल सेवांचा वापर वाढला, तरी अनेक ग्राहकांना आर्थिक व्यवहार, कर्ज आणि बचतीसंदर्भात प्रत्यक्ष मार्गदर्शनाची गरज भासते.
सहकारी बँका आणि पतसंस्था या बाबतीत आपल्या स्थानिक संपर्काचा प्रभावी वापर करू शकतात. मोबाइल बँकिंग, इंटरनेट बँकिंग, डिजिटल पेमेंट, एसएमएस अलर्ट आणि ग्राहकांच्या तक्रारींचे जलद निराकरण या सुविधा अधिक सक्षम केल्यास ग्राहकांना एकाच वेळी विश्वासार्हता आणि सोयीचा अनुभव देता येईल.
ग्राहकांना आपल्या खात्यातील शिल्लक, प्रलंबित व्यवहार आणि आकारले जाणारे शुल्क यांची अचूक माहिती वेळेवर मिळावी, अशी अपेक्षा वाढत आहे. अनावश्यक शुल्क टाळण्यासाठी वेळेवर सूचना मिळणे आणि व्यवहारांवर नियंत्रण ठेवता येणे यालाही महत्त्व दिले जात आहे.
त्यामुळे सहकारी बँकांनी ग्राहकांना खात्यातील व्यवहारांची स्पष्ट माहिती देणे, डिजिटल माध्यमांतून त्वरित सूचना उपलब्ध करून देणे आणि विविध सेवांच्या शुल्कासंबंधी पारदर्शकता राखणे आवश्यक आहे. तसेच ग्राहकांना बँकेकडून उपलब्ध असलेल्या सुविधांची माहिती देण्यासाठी नियमित जनजागृती करणेही महत्त्वाचे ठरेल.
जेडी पॉवरच्या अभ्यासानुसार, मिलेनियल्स आणि जनरेशन झेडमधील ८१ टक्के प्रतिसादकांनी मागील वर्षभरात एखाद्या प्रकारच्या कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) साधनाचा वापर केला. त्यापैकी ३९ टक्के लोकांनी वैयक्तिक आर्थिक कारणांसाठी एआयचा वापर केला, तर या गटातील ७९ टक्के लोकांनी एआयच्या निष्कर्षांनुसार किंवा सल्ल्यानुसार कृती केल्याचे सांगितले.
बँक खाते निवडणे, बचतीचे पर्याय शोधणे, कर्जांची तुलना करणे आणि गुंतवणुकीविषयी प्राथमिक माहिती मिळवणे यासाठी एआयचा वापर वाढत आहे. भारतीय सहकारी बँकांसाठी ग्राहकांना योग्य आर्थिक माहिती देणे आणि डिजिटल सेवांबाबत मार्गदर्शन करणे महत्त्वाचे ठरेल. मात्र, एआयचा वापर करताना ग्राहकांच्या माहितीची गोपनीयता, सायबर सुरक्षा आणि माहितीची अचूकता यांना प्राधान्य देणे आवश्यक आहे.
अभ्यासात नवीन खाते उघडण्याबाबत रस निर्माण होण्यासाठी मित्र आणि कुटुंबीयांच्या शिफारशींचा मोठा वाटा असल्याचे आढळले. यावरून ग्राहकांचा विश्वास आणि सकारात्मक अनुभव यांचे महत्त्व स्पष्ट होते.
सहकारी बँका आणि पतसंस्थांसाठी ग्राहकांशी असलेले जवळचे संबंध हे मोठे वैशिष्ट्य आहे. या विश्वासाच्या बळावर डिजिटल सेवा अधिक सक्षम करणे, ग्राहकांच्या गरजांनुसार उत्पादने विकसित करणे आणि तक्रारींचे वेळेत निराकरण करणे शक्य आहे.
तरुण ग्राहकांना आकर्षित करण्यासाठी सहकारी बँकांनी मोबाइल बँकिंगचा वापर सुलभ करणे, डिजिटल व्यवहार अधिक सुरक्षित बनवणे, बचतीला प्रोत्साहन देणाऱ्या सुविधा उपलब्ध करणे आणि ग्राहकांना आर्थिक नियोजनासाठी उपयुक्त माहिती देणे यावर भर द्यावा. त्याचबरोबर शाखांमधून मिळणारी वैयक्तिक सेवा आणि स्थानिक विश्वासार्हता कायम ठेवणेही आवश्यक आहे.
एकूणच, पारंपरिक विश्वासार्हता आणि आधुनिक डिजिटल बँकिंग यांचा समतोल साधणे हे भारतीय सहकारी बँकांसाठी महत्त्वाचे ठरणार आहे. ग्राहकांच्या बदलत्या अपेक्षांनुसार सेवांमध्ये सुधारणा करणाऱ्या सहकारी वित्तीय संस्थांना तरुण ग्राहक जोडण्यास आणि त्यांच्याशी दीर्घकालीन संबंध निर्माण करण्यास मदत होऊ शकते.
टीप : या बातमीतील ग्राहक समाधान आणि बाजारहिश्श्याची आकडेवारी अमेरिकेतील जेडी पॉवरच्या अभ्यासावर आधारित आहे. ती भारतीय सहकारी बँकांची आकडेवारी म्हणून समजू नये.