ठेवीदारांना आकर्षित करण्यासाठी आणि विद्यमान ठेवी टिकवून ठेवण्यासाठी सहकारी बँका व पतसंस्थांनी पारंपरिक कार्यपद्धतीत बदल करण्याची गरज निर्माण झाली आहे. मोठ्या व्यावसायिक बँका आणि फिनटेक कंपन्यांकडून मिळणाऱ्या स्पर्धेच्या पार्श्वभूमीवर केवळ अधिक व्याजदर देण्याऐवजी ग्राहकांना चांगली सेवा, सुलभ डिजिटल सुविधा आणि त्यांच्या गरजांनुसार ठेव योजनांचे पर्याय उपलब्ध करून देणे महत्त्वाचे ठरत आहे.
पूर्वी स्थानिक वित्तीय संस्था प्रामुख्याने परिसरातील अन्य बँका आणि पतसंस्थांशी स्पर्धा करत होत्या. मात्र, डिजिटल बँकिंगचा वाढता वापर आणि ग्राहकांना उपलब्ध झालेल्या विविध आर्थिक पर्यायांमुळे स्पर्धेचे स्वरूप बदलले आहे. ग्राहकांना आता विविध संस्थांच्या व्याजदरांची तुलना करणे आणि आपली बचत दुसऱ्या संस्थेत वळवणे अधिक सहज शक्य झाले आहे. त्यामुळे सहकारी संस्थांसमोर ठेवी वाढवण्याबरोबरच ग्राहकांचा विश्वास टिकवून ठेवण्याचे आव्हानही निर्माण झाले आहे.
ठेवी वाढवण्यासाठी प्रतिस्पर्धी संस्थांपेक्षा अधिक व्याजदर देण्याचा पर्याय काही काळासाठी उपयुक्त ठरू शकतो. मात्र, दीर्घकालीन ठेवीवाढीसाठी हे धोरण नेहमीच व्यवहार्य ठरत नाही. मोठ्या बँका आणि ऑनलाइन वित्तीय संस्थांशी दरांच्या बाबतीत स्पर्धा करण्याऐवजी ग्राहकांना मिळणाऱ्या एकूण सुविधांवर सहकारी संस्थांनी भर देणे आवश्यक आहे.
ग्राहकांच्या बचतीच्या सवयी, आर्थिक उद्दिष्टे आणि व्यवहारांच्या गरजा लक्षात घेऊन ठेव योजनांची माहिती देणे, मुदत ठेवींचे योग्य पर्याय सुचवणे आणि व्यवहारांबाबत पारदर्शकता राखणे यामुळे ग्राहकांशी दीर्घकालीन संबंध निर्माण होऊ शकतात.
सहकारी बँका आणि पतसंस्थांना स्थानिक ग्राहकांशी जवळचे संबंध प्रस्थापित करण्याचा फायदा मिळू शकतो. ग्राहकांच्या आर्थिक गरजा समजून घेणे, त्यांना योग्य योजनांची माहिती देणे आणि वेळेवर सेवा पुरवणे यांमुळे या संस्था मोठ्या बँकांपेक्षा वेगळे स्थान निर्माण करू शकतात.
विशेषतः ग्रामीण भागातील ठेवीदार, लघुउद्योजक, व्यापारी, पगारदार कर्मचारी आणि ज्येष्ठ नागरिक यांच्या गरजांनुसार सेवा देण्यावर भर देता येऊ शकतो. विद्यमान ठेवीदारांशी नियमित संपर्क ठेवणे, मुदतपूर्ती होणाऱ्या ठेवींचे नूतनीकरण करण्यासाठी वेळेत माहिती देणे आणि निष्क्रिय खातेदारांशी संवाद साधणे यांमधूनही ठेवी वाढवण्याच्या संधी निर्माण होऊ शकतात.
नवीन ठेव योजना सुरू करणे एवढेच पुरेसे नसून, त्या योजनांची माहिती ग्राहकांपर्यंत प्रभावीपणे पोहोचवणेही महत्त्वाचे आहे. यासाठी सहकारी संस्थांनी डिजिटल माध्यमांचा नियोजनबद्ध वापर करण्याची गरज आहे.
एसएमएस, व्हॉट्सॲप, ई-मेल आणि सोशल मीडियाच्या माध्यमातून योजनांची माहिती ग्राहकांपर्यंत पोहोचवता येऊ शकते. त्याचबरोबर, कर्मचाऱ्यांना योजनांची वैशिष्ट्ये आणि ग्राहकांना होणारे फायदे समजावून सांगण्याचे प्रशिक्षण देणे आवश्यक आहे. कोणत्या विपणन मोहिमेतून किती नवीन ठेवी मिळाल्या, किती ग्राहकांनी ठेवींचे नूतनीकरण केले आणि कोणत्या योजनांना अधिक प्रतिसाद मिळाला, याचे विश्लेषण करून पुढील धोरण आखता येऊ शकते.
ठेवी आकर्षित करण्याच्या प्रयत्नांत सहकारी बँका आणि पतसंस्थांनी आर्थिक शिस्त राखणेही महत्त्वाचे आहे. अधिक ठेवी मिळवण्यासाठी अवाजवी व्याजदर देण्याऐवजी निधीचा खर्च, तरलतेची गरज, कर्जवाटपाच्या संधी आणि संस्थेची नफाक्षमता यांचा समतोल साधणे आवश्यक आहे.
ग्राहकांना विश्वासार्ह सेवा, पारदर्शक व्यवहार आणि त्यांच्या गरजांनुसार योग्य आर्थिक पर्याय उपलब्ध करून दिल्यास ठेवीदारांशी दीर्घकालीन संबंध दृढ होऊ शकतात.
सहकारी संस्थांसाठी ठेवीवाढीचे धोरण केवळ व्याजदरांपुरते मर्यादित न ठेवता ग्राहकांचा विश्वास, वैयक्तिक सेवा, डिजिटल सुविधा आणि प्रभावी विपणन यांवर आधारित असणे आवश्यक आहे. या घटकांचा योग्य समन्वय साधल्यास नवीन ठेवी आकर्षित करण्याबरोबरच विद्यमान ठेवी टिकवून ठेवण्यासही मदत होऊ शकते.