सणासुदीच्या तोंडावर सर्वसामान्य नागरिक, गृहखरेदीदार आणि व्यावसायिकांसाठी अत्यंत दिलासादायक बातमी समोर येत आहे. भारतीय बँकिंग व्यवस्थेत सध्या तब्बल १० लाख कोटी रुपयांची अतिरिक्त तरलता (Liquidity) उपलब्ध झाली आहे. रिझर्व्ह बँकेच्या (RBI) धोरणात्मक निर्णयामुळे परकीय चलनाची मोठी आवक झाली असून, बँकांकडील निधीची उपलब्धता मोठ्या प्रमाणावर वाढली आहे. जागतिक ब्रोकरेज संस्था 'जेफरीज'ने (Jefferies) वर्तवलेल्या अंदाजानुसार, या घडामोडींमुळे बँकांचा निधी उभारणीचा खर्च कमी होणार असून, आगामी सणासुदीच्या काळात गृह, कार आणि व्यावसायिक कर्जाच्या व्याजदरात कपात होण्याची दाट शक्यता निर्माण झाली आहे.
परकीय चलनाचा मोठा ओघ आणि 'एफसीएनआर-बी' योजनेचा प्रभाव
बँकांकडे एवढ्या मोठ्या प्रमाणावर पैसा जमा होण्यामागे रिझर्व्ह बँकेची विशेष एफसीएनआर-बी (FCNR-B) योजना अत्यंत प्रभावी ठरली आहे. अनिवासी भारतीयांना (NRI) आकर्षित करण्यासाठी रिझर्व्ह बँकेने एफसीएनआर ठेवींवरील नियमांमध्ये सवलती दिल्या होत्या.
एकूण मिळालेला निधी: या योजनेच्या माध्यमातून भारतीय बाजारात एकूण १३६.४ अब्ज डॉलरचा निधी आला, ज्यापैकी १२७.२ अब्ज डॉलर हे थेट एफसीएनआर-बी ठेवींमधून मिळाले आहेत.
ठेवींवरील दर घटले: बँकांमधील वाढत्या निधीमुळे अल्पकालीन व्याजदरावर दबाव आला आहे. परिणामी, बँकांचा संस्थात्मक ठेवींचा दर (Certificate of Deposit Rate) एकाच महिन्यात ६.८% वरून घसरून ५.९% वर आला आहे.
घाऊक स्वरूपात मिळणारा निधी स्वस्त झाल्यामुळे बँकांची व्याज उभारणीची पडतर कमालीची घटली आहे.
रुपया बळकट आणि अर्थव्यवस्थेवर सकारात्मक परिणाम
परकीय चलनाचा ओघ वाढल्याने केवळ बँकिंग क्षेत्रच नाही, तर देशांतर्गत चलन असलेला 'रुपया'देखील भक्कम झाला आहे. डॉलरच्या तुलनेत रुपया ६७ पैशांनी मजबूत होऊन ९४.३० च्या पातळीवर पोहोचला आहे, जो गेल्या दोन महिन्यांतील सर्वोच्च स्तर आहे.
भारताच्या सकल राष्ट्रीय उत्पन्नाचे (GDP) मजबूत आकडे आणि रिझर्व्ह बँकेची योग्य वेळची धोरणे यांमुळे भारतीय अर्थव्यवस्थेबद्दल जागतिक बाजारातील विश्वास अधिक दृढ झाला आहे.
पुढील २ ते ४ तिमाहींमध्ये ग्राहकांना काय फायदा होणार?
जेफरीजच्या अहवालानुसार, पुढील दोन ते चार तिमाहींमध्ये बँकांचा महागड्या निधीवरील अवलंबित्व कमी होणार आहे. ज्या बँका घाऊक ठेवींवर अधिक अवलंबून होत्या, त्यांना या नव्या तरलतेचा सर्वाधिक फायदा मिळेल.
व्याजदर कपात: बँकांचा फंड उभारण्याचा खर्च कमी झाल्याने त्याचा थेट फायदा किरकोळ आणि व्यावसायिक ग्राहकांना Pass-on केला जाईल.
सणासुदीच्या ऑफर्स: गणेशोत्सव, दिवाळी आणि त्यानंतरच्या काळात गृहकर्ज (Home Loan), वाहन कर्ज (Auto Loan) आणि व्यावसायिक कर्जांचे (Business Loan) व्याजदर कमी करून बँका ग्राहकांना आकर्षित करण्याची शक्यता आहे.
सर्वसामान्यांना दिलासा: महागाई आणि वाढत्या ईएमआयमुळे (EMI) त्रस्त असलेल्या मध्यमवर्गीय कुटुंबांना व्याजदर कपातीमुळे मोठा आर्थिक दिलासा मिळेल.
थोडक्यात सांगायचे तर, रिझर्व्ह बँकेचे नियोजन आणि परकीय गुंतवणुकीचा ओघ यांमुळे भारतीय बँका सध्या पैशांनी तुडुंब भरल्या आहेत. आगामी सणासुदीचा काळ हा नवीन घर, गाडी खरेदी करू इच्छिणाऱ्यांसाठी आणि उद्योग-व्यवसाय वाढवू पाहणाऱ्यांसाठी अत्यंत फायदेशीर ठरणार आहे. बँकांमधील ही अतिरिक्त तरलता अर्थव्यवस्थेला नवी गती देईल, यात शंका नाही.
