एकीकृत निवृत्तीवेतन योजने (UPS) अंतर्गत समाविष्ट असलेल्या निवृत्तीवेतनधारकांसाठी एक अत्यंत महत्त्वाची आणि दिलासादायक बातमी समोर आली आहे. आता निवृत्तीवेतनधारकांना आपले वार्षिक डिजिटल जीवन प्रमाणपत्र सादर करण्यासाठी सरकारी कार्यालये किंवा बँकांच्या रांगांमध्ये उभे राहण्याची गरज उरलेली नाही. निवृत्तीवेतनधारकांसाठी ही प्रक्रिया अधिक सुलभ व्हावी, यासाठी 'यूपीएस जीवन सेतू' (UPS Jeevan Setu) ही नवी सुविधा सुरू करण्यात आली आहे.
निवृत्तीवेतन निधी नियामक आणि विकास प्राधिकरणाने (PFRDA) ३० ऑक्टोबर रोजी ही सुविधा अधिकृतपणे सुरू केली आहे. याद्वारे निवृत्तीवेतनधारक घरबसल्या मोबाईल ॲपच्या माध्यमातून आपली ओळख डिजिटल पद्धतीने पडताळू शकतात आणि अवघ्या काही मिनिटांत जीवन प्रमाणपत्र सादर करू शकतात.
यूपीएस अंतर्गत समाविष्ट असलेल्या सर्व निवृत्तीवेतनधारकांना दरवर्षी आपले जीवन प्रमाणपत्र (Life Certificate) सादर करणे बंधनकारक असते. वेळेवर प्रमाणपत्र सादर केल्यामुळे निवृत्तीवेतन विनाखंड आणि अविरतपणे मिळत राहते, याची खात्री होते. यापूर्वी ही प्रक्रिया पूर्ण करण्यासाठी कर्मचाऱ्यांना विविध कार्यालयांत फेऱ्या माराव्या लागत असत. मात्र, आता 'यूपीएस जीवन सेतू'मुळे मोबाईलद्वारेच आधार-आधारित पडताळणी करणे शक्य झाले आहे.
या योजनेअंतर्गत जीवन प्रमाणपत्र सादर करण्याची अंतिम मुदत ३० नोव्हेंबर ही निश्चित करण्यात आली आहे. ज्या पात्र निवृत्तीवेतनधारकांनी अद्याप आपले जीवन प्रमाणपत्र सादर केलेले नाही, त्यांनी कोणत्याही विलंबशिवाय विहित मुदतीत ही प्रक्रिया पूर्ण करण्याचे आवाहन करण्यात आले आहे. मुदतीत प्रमाणपत्र न दिल्यास निवृत्तीवेतनाचे पेमेंट थांबण्याची शक्यता असते.
घरबसल्या मोबाईलद्वारे 'यूपीएस जीवन सेतू' सुविधेचा वापर करून डिजिटल जीवन प्रमाणपत्र सादर करण्यासाठी खालील टप्प्यांचे पालन करावे:
ॲप डाऊनलोड/उघडावे: सर्वप्रथम आपल्या मोबाईल फोनवर 'एनपीएस बाय प्रोटियन ई-गव्ह' (NPS by Protean eGov) हे ॲप उघडावे.
पर्याय निवडावा: ॲपच्या होमस्क्रीनवर 'यूपीएस जीवन सेतू – डिजिटल जीवन प्रमाणपत्र' (UPS Jeevan Setu – Digital Life Certificate) हा पर्याय निवडावा.
माहिती भरावी: या पर्यायावर क्लिक करून आपला कायमस्वरूपी सेवानिवृत्ती खाते क्रमांक (PRAN) आणि जन्म तारीख प्रविष्ट करावी.
ओटीपी पडताळणी: आपल्या नोंदणीकृत मोबाईल नंबरवर प्राप्त झालेला वन-टाइम पासवर्ड (OTP) प्रविष्ट करून तो सत्यापित करावा.
आधार ऑथेंटिकेशन: 'आधार ऑथेंटिकेशन' (Aadhaar Authentication) हा पर्याय निवडून आपला आधार क्रमांक टाकावा आणि स्क्रीनवरील सूचनांनुसार पडताळणी पूर्ण करावी.
फेस ऑथेंटिकेशन: पुढे 'फेस ऑथेंटिकेशन' (Face Authentication) हा पर्याय निवडावा. या प्रक्रियेत मोबाईलच्या कॅमेऱ्याचा वापर करून चेहऱ्याची डिजिटल ओळख पडताळली जाईल.
पुष्टीकरण संदेश: पडताळणी यशस्वी झाल्यानंतर आपले डिजिटल जीवन प्रमाणपत्र तयार होईल. शेवटी, प्रमाणपत्र यशस्वीरित्या सादर झाल्याची खात्री करण्यासाठी ॲपवर आलेला पुष्टीकरण संदेश तपासावा.
एकीकृत निवृत्तीवेतन योजनेअंतर्गत (UPS) मिळणारे निवृत्तीवेतन कर्मचाऱ्याची अर्हता सेवा (Qualifying Service) आणि सेवानिवृत्तीपूर्वीच्या मूळ वेतनावर अवलंबून असते. वित्तीय सेवा विभागाच्या मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार, २५ वर्षांची अर्हता सेवा पूर्ण करणाऱ्या कर्मचाऱ्यांना सेवानिवृत्तीपूर्वीच्या शेवटच्या १२ महिन्यांच्या सरासरी मूळ वेतनाच्या ५०% इतकी मासिक निश्चित रक्कम निवृत्तीवेतन म्हणून मिळते.
'यूपीएस जीवन सेतू' सुविधेमुळे निवृत्तीवेतनधारकांना मोठा दिलासा मिळाला असून, त्यांनी तांत्रिक अडचणी टाळण्यासाठी ३० नोव्हेंबरपूर्वी आपली ही प्रक्रिया पूर्ण करावी, असे आवाहन करण्यात येत आहे.