मुंबई: भारतीय रिझर्व्ह बँकेचे (RBI) गव्हर्नर श्री संजय मल्होत्रा यांच्या हस्ते आज मुंबईत 'सेंटर फॉर ॲडव्हान्स्ड फायनान्शियल रिसर्च अँड लर्निंग' (CAFRAL) च्या नवीन कॅम्पस इमारतीचे भव्य उद्घाटन करण्यात आले. 'कॅफ्राल' ही रिझर्व्ह बँकेद्वारे प्रमोट केलेली एक अग्रगण्य स्वायत्त संस्था आहे. या संस्थेला आता स्वतःची स्वतंत्र आणि अद्ययावत इमारत मिळाल्यामुळे वित्तीय क्षेत्रातील संशोधन आणि प्रशिक्षणाला नवी दिशा मिळणार आहे.
उद्घाटनपर भाषणात बोलताना गव्हर्नर संजय मल्होत्रा यांनी CAFRAL चे त्यांच्या हक्काच्या नवीन वास्तूत स्थलांतर झाल्याबद्दल व्यवस्थापनाचे अभिनंदन केले. आजचे जागतिक आणि देशांतर्गत आर्थिक क्षेत्र वेगाने बदलत असून, त्यासमोरील आव्हाने देखील गुंतागुंतीची होत आहेत. या आव्हानांचा सामना करण्यासाठी वित्तीय क्षेत्रात सततचे शिक्षण (Continuous Learning), क्षमता बांधणी (Capacity Building) आणि धोरणात्मक सखोल संशोधन (In-depth Research) असणे अत्यंत आवश्यक आहे, असे प्रतिपादन त्यांनी आपल्या भाषणात केले.
"आर्थिक क्षेत्रातील गतिशीलता पाहता, संस्थांनी केवळ काळासोबत चालून चालणार नाही, तर भविष्यातील आव्हानांचा अंदाज घेऊन सज्ज राहावे लागेल." असे मत त्यांनी मांडले.
CAFRAL ची स्थापना बँकिंग, वित्त (Finance) आणि समष्टी अर्थशास्त्र (Macroeconomics) या विषयांमध्ये जागतिक स्तरावरील एक उत्कृष्ट केंद्र (Global Centre of Excellence) बनण्याच्या दृष्टीकोनातून करण्यात आली आहे. ही संस्था देशाच्या आर्थिक धोरण निर्मितीमध्ये (Policy Making) महत्त्वाचे योगदान देते.
संस्थेचे कामकाज मुख्यत्वे दोन महत्त्वाच्या स्तंभांवर चालते:
संशोधन विभाग (Research Side): हा विभाग आर्थिक क्षेत्रासाठी अत्यंत कडक, अचूक आणि धोरण-केंद्रित अंतर्दृष्टी (Rigorous, policy-oriented insights) निर्माण करतो.
लर्निंग व्हर्टिकल (Learning Vertical): या विभागामार्फत वित्तीय क्षेत्रातील वरिष्ठ अधिकाऱ्यांसाठी आणि प्रोफेशनल्ससाठी उच्च दर्जाचे क्षमता-बांधणीचे प्रशिक्षण आयोजित केले जाते.
विशेष म्हणजे, या संस्थेचे सर्वोच्च नियंत्रण रिझर्व्ह बँकेच्या गव्हर्नर यांच्या अध्यक्षतेखालील 'गव्हर्निंग कौन्सिल' (Governing Council) द्वारे केले जाते.
या ऐतिहासिक उद्घाटन सोहळ्याला भारतीय वित्तीय आणि बँकिंग क्षेत्रातील अनेक दिग्गज मान्यवरांनी हजेरी लावली होती. यामध्ये प्रामुख्याने रिझर्व्ह बँकेचे डेप्युटी गव्हर्नर्स श्री स्वामिनाथन जे., डॉ. पूनम गुप्ता आणि श्री रोहित जैन उपस्थित होते.
तसेच रिझर्व्ह बँकेचे कार्यकारी संचालक आणि 'कॅफ्राल'चे संचालक श्री पी. वासुदेवन, 'नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ बँक मॅनेजमेंट' (NIBM) चे संचालक, रिझर्व्ह बँकेच्या 'कॉलेज ऑफ सुपरवाइझर्स'चे संचालक, आणि रिझर्व्ह बँक व कॅफ्रालचे इतर अनेक वरिष्ठ कार्यकारी अधिकारी या सोहळ्याचे साक्षीदार बनले.
CAFRAL च्या या नवीन कॅम्पसच्या उद्घाटनामुळे भारताच्या वित्तीय संशोधन क्षेत्रात एका नव्या अध्यायाची सुरुवात झाली आहे. रिझर्व्ह बँकेसारख्या मध्यवर्ती बँकेच्या मार्गदर्शनाखाली चालणाऱ्या या संस्थेला स्वतःची आधुनिक पायाभूत सुविधा मिळाल्यामुळे, येत्या काळात भारतातील बँकिंग आणि आर्थिक धोरणांना अधिक बळकटी मिळेल, यात शंका नाही.