डिजिटल फसवणुकीच्या (डिजिटल अरेस्ट) वाढत्या घटनांमध्ये मुंबईतून एक अत्यंत धक्कादायक आणि गंभीर प्रकार समोर आला आहे. सर्वोच्च न्यायालयाची (सुप्रीम कोर्ट) बनावट नोटीस दाखवून, दिल्लीतील २३८ कोटी रुपयांच्या मनी लाँड्रिंग प्रकरणात अडकवण्याची भीती घालत दहिसर येथील ६८ वर्षीय ज्येष्ठ नागरिकाला तब्बल १ कोटी १२ लाख २६ हजार रुपयांचा गंडा घालण्यात आला आहे. उत्तर विभाग सायबर पोलिसांनी अत्यंत कौशल्याने या आंतरराज्यीय रॅकेटचा पर्दाफाश केला असून, बँक मॅनेजर आणि वेब डेव्हलपरसह सहा आरोपींना अटक केली आहे.
दहिसर येथील पीडित ज्येष्ठ नागरिकाशी ३० जुलै ते १२ ऑगस्ट २०२६ या कालावधीत सायबर भामट्यांनी व्हॉट्सॲप व्हिडिओ कॉलद्वारे संपर्क साधला. सुरुवातीला दूरसंचार विभागाचे (DoT) अधिकारी असल्याचे सांगून, "तुमच्या सीमकार्डचा वापर करून दिल्लीत २३८ कोटी रुपयांच्या मनी लाँड्रिंगचा मोठा गुन्हा दाखल झाला आहे," अशी भीती घालण्यात आली.
पीडिताचा विश्वास संपादन करण्यासाठी आरोपींनी:
गणवेशाचा वापर: पोलिसांच्या गणवेशात व्हिडिओ कॉल केले.
बनावट कागदपत्रे: सुप्रीम कोर्टाची बनावट नोटीस, शासकीय प्राधिकरणांचे आणि राष्ट्रीय तपास यंत्रणांचे खोटे लेटरहेड व शिक्के वापरले.
'डिजिटल अरेस्ट'चा बनाव: पीडिताला घरातच कैद (डिजिटल अरेस्ट) ठेवल्याचे भासवून, कायदेशीर प्रक्रियेतून बाहेर काढण्याच्या नावाखाली तब्बल १ कोटी १२ लाख २६ हजार रुपये विविध बँक खात्यांमध्ये वर्ग करून घेतले.
सायबर पोलिसांनी दिलेल्या माहितीनुसार, या गुन्ह्यामध्ये बँकिंग व्यवस्थेतील त्रुटींचा गैरफायदा घेतला गेला. तपासात आरोपींची एक मोठी साखळी समोर आली आहे:
राजेशकुमार मोहनलाल जैन (५४): 'अभय देव गोल्ड प्रा. लि.' या कंपनीचा संचालक असून, याच कंपनीच्या इंडसइंड बँकेतील खात्यात फसवणुकीची रक्कम वळवली गेली.
मोहम्मद तारिक अन्वर मोमीन (४९): विविध व्यक्तींची बनावट व भाड्याने मिळवलेली बँक खाती (म्युएल अकाउंट्स) आरोपींना उपलब्ध करून देणे.
शिखर मुकेश त्यागी (२८): इंडसइंड बँकेचा ऑपरेशनल मॅनेजर. त्याने बँकेतील खात्यांच्या पडताळणीमध्ये मदत करून आरोपींना सहकार्य केले.
गौरव महेश गोयल (४०): हा वेब डेव्हलपर असून, यापूर्वीही त्याच्यावर वांद्रे पोलीस ठाण्यात गुन्हा दाखल आहे. परदेशातील सूत्रधारांशी संपर्क साधणे व तांत्रिक साहाय्य पुरवण्यात त्याची मुख्य भूमिका होती.
अजयकुमार कालीप्रसाद शर्मा (३५): मोबाईल आणि ॲक्सेसची साखळी पुढील आरोपींपर्यंत पोहोचवणे.
चिंतनकुमार सुरेशभाई देसाई (४६): मुंबईहून बाहेर जाऊन इतर सहकाऱ्यांच्या मदतीने जमा झालेली रक्कम तातडीने इतर खात्यांत वर्ग करून रकमेची विल्हेवाट लावणे.
उत्तर विभाग सायबर पोलिसांनी केलेल्या या धडक कारवाईत आरोपींकडून खालील साहित्य जप्त करण्यात आले आहे:
लॅपटॉप: २
मोबाईल फोन: २०
इतर साहित्य: २५ वेगवेगळ्या व्यक्तींच्या बँक खात्यांची कागदपत्रे, पासबुक्स, एटीएम कार्ड्स आणि इतर ओळखपत्रे.
पोलीस उपायुक्त बजरंग बनसोडे, सहाय्यक पोलीस आयुक्त सुवर्णा शिंदे आणि वरिष्ठ पोलीस निरीक्षक प्रमोद कांबळे यांच्या मार्गदर्शनाखाली पोलीस निरीक्षक सुनील लोखंडे, सहाय्यक पोलीस निरीक्षक सुदर्शन पाटील, पोलीस हवालदार रवी पाटील आणि पोलीस शिपाई अक्षय साळवे यांच्या पथकाने ही यशस्वी कारवाई केली.
कायद्याच्या दृष्टीने 'डिजिटल अरेस्ट' असा कोणताही शब्द किंवा प्रकार अस्तित्वात नाही. कोणतीही पोलीस यंत्रणा, सीबीआय, अंमलबजावणी संचालनालय (ED) किंवा न्यायालय व्हिडिओ कॉलद्वारे कोणालाही अरेस्ट करत नाही किंवा पैसे मागू शकत नाही.
नागरिकांसाठी महत्त्वाची खबरदारी:
अनोळखी नंबरवरून येणाऱ्या व्हिडिओ कॉलवर विश्वास ठेवू नका.
कोणताही शासकीय अधिकारी तुम्हाला पैसे ट्रान्सफर करण्यास सांगत असल्यास तो १००% सायबर फ्रॉड आहे.
असा कोणताही कॉल आल्यास घाबरून न जाता तात्काळ १९३० या सायबर हेल्पलाइन नंबरवर किंवा जवळच्या पोलीस ठाण्यात संपर्क साधा.