'मुख्यमंत्री माझी लाडकी बहीण' योजनेसाठी राज्यभरातील हजारो-लाखो महिलांनी बँका आणि टपाल कार्यालयांमध्ये (Post Office) नवीन आणि स्वतंत्र खाती उघडली आहेत. सायबर चोरट्यांनी याच संधीचा फायदा घेत या महिलांच्या बँक खात्यांची माहिती मिळवली.
सुरुवातीला काही महिलांच्या खात्यात अचानक ८०० रुपयांपासून ते अगदी ९ हजार रुपयांपर्यंत अनोळखी रक्कम जमा झाली. आपल्या खात्यात पैसे जमा झाल्याचे पाहून सुरुवातीला महिलांना आनंद झाला. मात्र, हा आनंद फार काळ टिकू शकला नाही. जेव्हा या महिला बँकेत पैसे काढण्यासाठी किंवा इतर व्यवहारांसाठी गेल्या, तेव्हा त्यांचे बँक खाते 'फ्रीझ' (गोठवण्यात) झाल्याचे बँक प्रशासनाकडून सांगण्यात आले. ही बातमी समजताच संबंधित महिलांना मोठा धक्का बसला.
साताऱ्यात घडलेले एक उदाहरण या गुन्ह्याची भीषणता स्पष्ट करते. येथील एका महिलेच्या खात्यात अचानक ८०० रुपये जमा झाले. या व्यवहाराबाबत संशय आल्याने तिने बँकेत जाऊन चौकशी केली. तेव्हा तिला समजले की, तिच्या खात्यातून उलट १,८०० रुपये वजा (डेबिट) झाले आहेत.
सायबर पोलिसांनी दिलेल्या माहितीनुसार, सायबर गुन्हेगारांनी या महिलेच्या खात्याचा वापर करून संशयास्पद आणि बेकायदेशीर व्यवहार केले होते. देशात कुठेतरी झालेल्या सायबर फसवणुकीचा दुवा या खात्याशी जोडला गेल्याने, केंद्रीय तपास यंत्रणा किंवा सायबर सेलच्या सूचनेनुसार बँकेने तात्काळ हे खाते गोठवले.
बँक खाते का गोठवले जाते?
जेव्हा एखाद्या सायबर गुन्ह्यातील फसवणुकीची रक्कम (Scam Money) साखळी पद्धतीने वेगवेगळ्या बँक खात्यांमध्ये वळवली जाते, तेव्हा ती साखळी शोधत असताना ज्या ज्या खात्यांमध्ये ते पैसे जातात, ती सर्व खाती सायबर पोलिसांकडून तात्काळ ब्लॉक किंवा फ्रीझ केली जातात.
'माझी लाडकी बहीण' ही योजना ग्रामीण आणि आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल घटकातील महिलांना सक्षम करण्यासाठी सुरू करण्यात आली आहे. मात्र, डिजिटल साक्षरतेचा अभाव असलेल्या या महिला आता सायबर गुन्हेगारांचे 'सॉफ्ट टार्गेट' बनत आहेत, ही अत्यंत चिंतेची बाब आहे. शासनाने केवळ थेट लाभ हस्तांतरण (DBT) करून जबाबदारी संपवू नये, तर या बँकिंग प्रक्रियेच्या सुरक्षिततेसाठी बँकांना कडक पावले उचलण्याचे आदेश देणे गरजेचे आहे. महिलांनीही आपल्या बँक खात्याची माहिती, एटीएम पिन किंवा ओटीपी (OTP) कोणाशीही शेअर करू नये, असे आवाहन करण्याची वेळ आता आली आहे.
या समस्येचा सामना करणाऱ्या महिलांना दिलासा देण्यासाठी सातारा सायबर पोलिसांनी पावले उचलली आहेत.
अर्ज सादर करणे: पीडित महिलांनी घाबरून न जाता सातारा सायबर पोलीस ठाण्यात किंवा संबंधित बँकेत जाऊन आवश्यक तो अर्ज भरून देणे गरजेचे आहे.
चौकशी आणि पडताळणी: अर्जाची प्रक्रिया पूर्ण झाल्यानंतर, सायबर पोलीस या व्यवहारांची सखोल चौकशी करतील. महिलांचा या गुन्ह्यात थेट सहभाग नसल्याचे स्पष्ट झाल्यावर, गोठवलेले खाते पुन्हा सुरू (Unfreeze) करण्याची प्रक्रिया केली जाईल.
या धक्कादायक प्रकारामुळे साताऱ्यासह संपूर्ण महाराष्ट्रातील 'लाडक्या बहिणींनी' आपल्या बँक खात्याबाबत अधिक सतर्क राहण्याची गरज निर्माण झाली आहे. आपल्या खात्यात अशी कोणतीही संशयास्पद रक्कम जमा झाल्यास तात्काळ बँकेशी संपर्क साधण्याचे आवाहन प्रशासनाने केले आहे.