आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील व्यवस्थापन सल्लागार संस्था मॅकिन्से अँड कंपनीच्या विश्लेषणानुसार, कमी मालमत्ता असलेल्या पतसंस्थांसमोर विद्यमान प्रणालींमध्ये मोठे बदल न करता आणि अर्थसंकल्पावर अतिरिक्त ताण न आणता ग्राहकांना सुलभ डिजिटल अनुभव देण्याचे आव्हान आहे. डिजिटल व्यवस्था वेळेवर सक्षम न केल्यास संस्थांच्या स्पर्धात्मक क्षमतेवर परिणाम होऊ शकतो.
पतसंस्थांनी उपलब्ध आर्थिक व मनुष्यबळ संसाधनांचे मूल्यमापन करून तंत्रज्ञानासाठी गुंतवणुकीचे प्राधान्यक्रम निश्चित करणे आवश्यक आहे. प्रत्येक सेवा स्वतः विकसित करण्याऐवजी योग्य तंत्रज्ञान भागीदार, बाह्य प्लॅटफॉर्म आणि विद्यमान प्रणालींचा अधिकाधिक वापर करण्याचा पर्याय पतसंस्थांसाठी महत्त्वाचा ठरू शकतो.
तज्ज्ञांच्या मते, अनेक वित्तीय संस्था त्यांनी खरेदी केलेल्या तंत्रज्ञानाच्या क्षमतेचा पूर्ण वापर करत नाहीत. त्यामुळे नवीन प्रणाली खरेदी करण्यापूर्वी विद्यमान सॉफ्टवेअर, कोअर बँकिंग प्रणाली आणि डिजिटल प्लॅटफॉर्ममध्ये उपलब्ध असलेल्या सुविधांचा किती वापर केला जात आहे, याचे परीक्षण करणे आवश्यक आहे.
महाराष्ट्रासह देशातील नागरी सहकारी बँका आणि पतसंस्थांसाठी ही बाब विशेष महत्त्वाची आहे. मर्यादित अर्थसंकल्पात डिजिटल सेवा सक्षम करताना केवळ नवीन तंत्रज्ञान खरेदी करण्यापेक्षा त्याचा प्रत्यक्ष सदस्यांना किती फायदा होतो, यावर लक्ष केंद्रित करणे आवश्यक आहे.
ऑनलाइन खाते उघडणे, डिजिटल कर्ज अर्ज, मोबाइल अॅप, UPI व्यवहार, एसएमएस/व्हॉट्सअॅप सूचना, ग्राहक सेवा, डिजिटल दस्तऐवज आणि डेटा-आधारित सेवा यामध्ये सदस्यांना सहज अनुभव मिळतो का, याचे नियमित परीक्षण करणे गरजेचे आहे.
पतसंस्थांच्या संचालक मंडळाने आणि वरिष्ठ व्यवस्थापनाने संस्थेच्या डिजिटल सेवांचा प्रत्यक्ष वापर करून पाहणे आवश्यक असल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे. उदाहरणार्थ, स्वतःच्या संस्थेत ऑनलाइन खाते उघडण्याची प्रक्रिया, कर्जासाठी डिजिटल अर्ज, दस्तऐवज सादरीकरण आणि ग्राहक सेवा यांचा अनुभव घेतल्यास सदस्यांना येणाऱ्या अडचणी अधिक स्पष्टपणे समजू शकतात.
तुलनेने मोठ्या डिजिटल बँका आणि वित्तीय संस्थांच्या सेवांशी या प्रक्रियेची तुलना केल्यास संस्थेच्या डिजिटल व्यवस्थेतील उणिवा ओळखण्यास मदत होऊ शकते.
पतसंस्थांसाठी केवळ डिजिटल सुविधा उपलब्ध करून देणे पुरेसे नसून, सदस्यांच्या आर्थिक गरजांमध्ये होणाऱ्या बदलांनुसार सेवा देणे महत्त्वाचे ठरणार आहे. तरुण सदस्यांसाठी बचत खाते, डिजिटल व्यवहार आणि शिक्षण कर्जापासून सुरुवात करून पुढे गृहकर्ज, व्यवसाय कर्ज, गुंतवणूक आणि इतर आर्थिक गरजांपर्यंत संस्थेने संबंध टिकवून ठेवणे आवश्यक आहे.
यासाठी सदस्यांचा डेटा, व्यवहारांचा इतिहास आणि आर्थिक गरजा यांचा योग्य पद्धतीने वापर करून अधिक संबंधित सेवा देण्याची क्षमता विकसित करावी लागेल.
तज्ज्ञांच्या मते, डिजिटल परिवर्तनाचा अर्थ प्रत्येक नवीन तंत्रज्ञान स्वीकारणे असा नसून, संस्थेच्या आकारमान, सदस्यसंख्या, आर्थिक क्षमता आणि व्यवसायाच्या गरजेनुसार योग्य तंत्रज्ञानाची निवड करणे असा आहे.
मर्यादित संसाधन असलेल्या पतसंस्थांसाठी टप्प्याटप्प्याने डिजिटल परिवर्तन, विद्यमान प्रणालींचा जास्तीत जास्त वापर, योग्य तंत्रज्ञान भागीदारांची निवड आणि सदस्यांच्या अनुभवावर आधारित गुंतवणूक हे महत्त्वाचे ठरू शकते.
डिजिटल युगात पतसंस्थांसाठी तंत्रज्ञान हा केवळ खर्चाचा विषय राहिलेला नसून, सदस्य टिकवून ठेवणे, नवीन सदस्य जोडणे आणि मोठ्या वित्तीय संस्थांशी स्पर्धा करण्यासाठी आवश्यक असलेली पायाभूत गुंतवणूक बनत आहे.