पॅन कार्ड हे कर, बँकिंग आणि विविध आर्थिक व्यवहारांसाठी महत्त्वाचे ओळखपत्र आहे. PAN नोंदणीतील नाव, पत्ता, जन्मतारीख किंवा संपर्क क्रमांक चुकीचा अथवा कालबाह्य असल्यास त्यात दुरुस्ती करता येते.
१ एप्रिल २०२६पासून आयकर नियमांमध्ये बदल झाल्यानंतर, वैयक्तिक PAN धारकांसाठी PAN मधील माहिती बदलण्यासाठी किंवा दुरुस्त करण्यासाठी PAN CR-01 हा निर्धारित अर्ज लागू करण्यात आला आहे. ही माहिती आयकर विभागाने दिली आहे.
PAN मधील दुरुस्ती किंवा बदलासाठी अधिकृत Protean eGov किंवा UTIITSL पोर्टलचा वापर करता येतो. अर्ज ऑनलाइन तसेच अधिकृत PAN केंद्रांवर ऑफलाइनही करता येतो.
ऑनलाइन अर्जाची सामान्य प्रक्रिया पुढीलप्रमाणे आहे :
अधिकृत PAN सेवा पोर्टलवर जा.
PAN मधील बदल/दुरुस्ती पर्याय निवडा.
PAN क्रमांक आणि आवश्यक माहिती भरा.
ज्या माहितीत बदल करायचा आहे तो संबंधित पर्याय निवडा.
नवीन माहिती अचूकपणे भरा.
आवश्यक कागदपत्रे सादर करा.
लागू शुल्क असल्यास ते भरा.
अर्ज पूर्ण करून मिळालेली पोचपावती किंवा अर्ज क्रमांक जतन करा.
नावातील बदल : PAN CR-01 मध्ये संबंधित नावाचा पर्याय निवडून योग्य नाव नमूद करावे. नावातील बदलाच्या स्वरूपानुसार संबंधित पुरावा सादर करावा लागू शकतो.
पत्त्यातील बदल : नवीन आणि संपूर्ण पत्ता अर्जात नमूद करावा. आवश्यकतेनुसार पत्त्याचा पुरावा सादर करावा.
मोबाईल नंबर : अर्जातील संबंधित संपर्क तपशीलामध्ये सध्याचा मोबाईल नंबर नमूद करावा. अर्जाशी संबंधित संदेश किंवा संपर्कासाठी ही माहिती वापरली जाऊ शकते.
आयकर विभागाच्या ई-फायलिंग प्रणालीमध्ये Aadhaar e-KYC आधारित PAN तपशील अपडेट करण्याची सुविधा उपलब्ध आहे. या सुविधेसाठी आधारशी जोडलेल्या मोबाईल क्रमांकावर OTP द्वारे प्रमाणीकरण केले जाते.
मात्र, कोणत्या प्रकारची दुरुस्ती आधार-आधारित सुविधेत करता येईल हे अर्ज करण्यापूर्वी अधिकृत पोर्टलवर तपासणे आवश्यक आहे. नाव किंवा PAN-आधारमधील तपशील जुळत नसल्यास संबंधित नोंदी आधी दुरुस्त करणे आवश्यक असू शकते.
दुरुस्तीच्या प्रकारानुसार कागदपत्रांची आवश्यकता बदलू शकते. ओळख, पत्ता, जन्मतारीख किंवा करण्यात येणाऱ्या विशिष्ट बदलाचा पुरावा मागितला जाऊ शकतो.
नावात महत्त्वपूर्ण बदल असल्यास त्या बदलास समर्थन देणारी अतिरिक्त कागदपत्रे आवश्यक असू शकतात. त्यामुळे अर्जातील माहिती आणि कागदपत्रांमधील माहिती एकसारखी असणे महत्त्वाचे आहे.
PAN सेवेसाठी लागू शुल्क हे सेवेचा प्रकार, अर्जाची पद्धत आणि प्रत्यक्ष PAN कार्डाची आवश्यकता यानुसार बदलू शकते. त्यामुळे जुन्या वेबसाइट्स किंवा सोशल मीडिया पोस्टमधील निश्चित शुल्कावर अवलंबून न राहता अर्ज करताना अधिकृत Protean किंवा UTIITSL पोर्टलवर दाखविलेले शुल्क तपासावे.
नाही. केवळ नाव, पत्ता, मोबाईल नंबर किंवा इतर तपशील दुरुस्त करण्यासाठी नवीन PAN क्रमांक घेण्याची गरज नाही.
PAN दुरुस्तीच्या यशस्वी प्रक्रियेनंतर तोच PAN क्रमांक कायम राहतो आणि अद्ययावत माहितीसह नवीन PAN कार्ड जारी केले जाऊ शकते. त्यामुळे विद्यमान PAN असताना नवीन PAN साठी स्वतंत्र अर्ज करण्याऐवजी निर्धारित PAN Change/Correction प्रक्रियेचा वापर करणे आवश्यक आहे.
महत्त्वाचे : PAN दुरुस्तीचा अर्ज करताना माहिती आणि कागदपत्रे अचूक भरणे आवश्यक आहे. अर्जाची पोचपावती/अर्ज क्रमांक जतन करून संबंधित अधिकृत पोर्टलवर अर्जाची स्थिती तपासता येते.