केरळ उच्च न्यायालय 
Co-op Banks

'Either or Survivor’ क्लॉजमुळे लॉकरवरील मालकी मिळत नाही: केरळ उच्च न्यायालयाचा महत्त्वपूर्ण निर्णय

संयुक्त लॉकरमधील सोन्यावर मालकी हक्कासाठी मृत्युपत्राला प्राधान्य; बँक करार फक्त वापराचा अधिकार देतो

Vijay chavan

संयुक्त बँक लॉकर धारकांवर परिणाम करणाऱ्या महत्त्वपूर्ण निर्णयात केरळ उच्च न्यायालयाने स्पष्ट केले आहे की “Either or Survivor” (एकतर किंवा सर्व्हायव्हर) हा क्लॉज लॉकरमधील वस्तूंवर आपोआप मालकी हक्क देत नाही. हा क्लॉज केवळ लॉकर ऑपरेट करण्याचा अधिकार देतो, परंतु त्यातून मालकी सिद्ध होत नाही, असे न्यायालयाने नमूद केले.

एर्नाकुलम येथील कॅनरा बँकेतील संयुक्त लॉकरमध्ये ठेवलेल्या सुमारे १८० सोन्याच्या दागिन्यांबाबतचा वाद न्यायालयासमोर आला होता. या प्रकरणातील दुसरे अपील न्यायमूर्ती ईश्वरन एस. यांनी फेटाळून लावत हा निर्णय दिला.

प्रकरणात जिवंत असलेल्या संयुक्त लॉकर धारकाने “Either or Survivor” क्लॉज तसेच कथित तोंडी भेट (oral gift) याच्या आधारावर लॉकरमधील सोन्यावर पूर्ण मालकी हक्क असल्याचा दावा केला होता. मात्र प्रतिवादीने संबंधित व्यक्तीने मृत्यूपूर्वी केलेल्या नोंदणीकृत मृत्युपत्राचा (Will) आधार घेत मालकीचा दावा मांडला.

न्यायालयाने मृत्युपत्राला वैध मान्यता देत स्पष्ट केले की मृत्युपत्रातून मिळणारे हक्क हे लॉकर करारांपेक्षा अधिक प्रभावी असतात. त्यामुळे बँकेतील संयुक्त लॉकर करार केवळ लॉकर वापरण्याची किंवा उघडण्याची प्रक्रिया सुलभ करतो; तो मालकीचा पुरावा ठरत नाही.

या निर्णयामुळे संयुक्त लॉकर धारकांसाठी एक महत्त्वाचा कायदेशीर संदेश दिला गेला आहे की लॉकर ऑपरेशनचे अधिकार आणि त्यातील मालमत्तेवरील मालकी हक्क हे दोन वेगवेगळे मुद्दे आहेत, आणि मालकी हक्काचा निर्णय वारसा कायदा किंवा वैध मृत्युपत्रावर अवलंबून असतो.

SCROLL FOR NEXT