सहकारी बँकांसाठी ग्राहक टिकवून ठेवणे महत्त्वाचे ठरत असताना, केवळ आकर्षक व्याजदर किंवा प्रोत्साहन योजनांच्या माध्यमातून मिळवलेले खाते दीर्घकाळ सक्रिय राहीलच असे नाही. त्यामुळे खाते उघडल्यानंतर ग्राहकाचा बँकेशी प्रत्यक्ष व्यवहार वाढविण्यावर भर देण्याची गरज व्यक्त होत आहे.
नवीन ग्राहक खाते उघडल्यानंतर त्यात नियमित निधी जमा करतो का, डेबिट कार्ड आणि डिजिटल बँकिंगचा वापर करतो का, व्यवहार सूचना सुरू करतो का आणि इतर आवश्यक बँकिंग सुविधा स्वीकारतो का, यावर ग्राहकाचे बँकेशी असलेले नाते अधिक मजबूत होऊ शकते.
यासाठी सहकारी बँकांनी खाते उघडण्याच्या प्रक्रियेनंतरची ‘ऑनबोर्डिंग प्रक्रिया’ अधिक परिणामकारक करण्याची गरज आहे. ग्राहकाला खाते उघडल्यानंतर पुढील कृतींबाबत स्पष्ट माहिती दिल्यास खाते सक्रिय होण्यास मदत होऊ शकते.
ग्राहकाला बँकेच्या नियमित व्यवहारात आणण्यासाठी पहिल्या ९० दिवसांचा कालावधी महत्त्वाचा ठरू शकतो. पहिल्या ३० दिवसांत खाते सक्रिय करणे, निधी जमा करणे, डेबिट कार्ड आणि डिजिटल सुविधा सुरू करणे; पुढील ३० दिवसांत व्यवहार सूचना, नियमित बचत किंवा थेट जमा सुविधा सुरू करणे; तर ६१ ते ९० दिवसांत बिल भरणा, आवर्ती व्यवहार किंवा ग्राहकाच्या गरजेनुसार इतर सेवा उपलब्ध करून देण्याची प्रक्रिया बँका तयार करू शकतात.
अशा पद्धतीने खाते उघडल्यानंतर ग्राहकाचा बँकेशी नियमित संपर्क आणि व्यवहार वाढवण्याचे उद्दिष्ट ठेवता येऊ शकते.
सर्व ग्राहकांना एकसारख्या ऑफर्स आणि जाहिराती देण्याऐवजी त्यांच्या व्यवहाराच्या स्वरूपानुसार सेवा सुचवण्यावर सहकारी बँकांनी भर देणे आवश्यक ठरू शकते.
सहकारी बँकांकडे स्थानिक ग्राहकांशी असलेले दीर्घकालीन संबंध आणि त्यांच्या व्यवहाराची माहिती ही महत्त्वाची ताकद आहे. त्याचा योग्य वापर करून पगारदार, शेतकरी, लघुउद्योजक, व्यापारी, ज्येष्ठ नागरिक किंवा अन्य ग्राहक गटांसाठी त्यांच्या गरजेनुसार संवाद आणि सेवा आखता येऊ शकतात.
एखाद्या ग्राहकाच्या खात्यात नियमित व्यवहार सुरू असताना अचानक व्यवहार कमी झाल्यास तो बँकेसाठी महत्त्वाचा संकेत ठरू शकतो. अशा वेळी ग्राहकाला डिजिटल सेवा वापरण्यात अडचण आहे का, बँकेच्या सेवेबाबत काही समस्या आहे का किंवा त्याला अन्य आर्थिक सुविधेची गरज आहे का, याची माहिती घेण्यासाठी संपर्क साधता येऊ शकतो.
ग्राहकांशी सातत्याने संवाद साधल्याने उपलब्ध सुविधा, त्यांचे फायदे आणि वापरण्याची पद्धत ग्राहकांना समजण्यास मदत होऊ शकते.
मोबाईल बँकिंग, इंटरनेट बँकिंग, UPI, एसएमएस अलर्ट आणि इतर डिजिटल सेवांचा वापर वाढत असल्याने सहकारी बँकांसाठी ग्राहकांशी संपर्क कायम ठेवण्याचे हे महत्त्वाचे माध्यम बनले आहे.
विशेषतः नवीन ग्राहकाला खाते उघडल्यानंतर डिजिटल सेवा सुरू करून देणे, त्यांचा वापर समजावून सांगणे आणि आवश्यकतेनुसार शाखेतून मार्गदर्शन करणे यामुळे ग्राहकाचा बँकेशी नियमित संपर्क वाढवता येऊ शकतो.
स्पर्धात्मक बँकिंग वातावरणात ग्राहक मिळवण्यासाठी विविध योजना राबवणे आवश्यक असले तरी त्यानंतर ग्राहक टिकवण्यासाठी स्वतंत्र रणनीती असणे गरजेचे आहे. खाते उघडल्यापासून पहिल्या ९० दिवसांत ग्राहकाचा व्यवहार वाढवणे, योग्य डिजिटल सेवा उपलब्ध करून देणे, गरजेनुसार उत्पादने सुचवणे आणि सातत्यपूर्ण संवाद ठेवणे या बाबी सहकारी बँकांसाठी महत्त्वाच्या ठरू शकतात.
त्यामुळे सहकारी बँकांसाठी आता केवळ ‘किती नवीन खाती उघडली?’ यापेक्षा ‘नवीन खात्यांपैकी किती ग्राहक नियमितपणे बँकेशी व्यवहार करत आहेत?’ हा प्रश्न अधिक महत्त्वाचा ठरणार आहे.